Twitter is snel, anoniem en onbetrouwbaar

Het oproer in Moldavië heet nu al de Twitterrevolutie. Oproepen tot protest, zelfs vanuit Nederland, werden verspreid op sociale netwerksites. Tot onvrede van de oppositieleider.

Het presidentieel paleis in de Moldavische hoofdstad Chisinau wordt hersteld van schade na protesten eerder deze week tegen de omstreden uitslag van de verkiezingen. (Foto Reuters) Moldovan workers restore the building of Moldovan President Vladimir Voronin's residence in Chisinau April 10, 2009. Voronin called on Friday for a recount of an election after violent protests by protesters who say the vote was rigged. REUTERS/Denis Sinyakov (MOLDOVA CONFLICT POLITICS)
Het presidentieel paleis in de Moldavische hoofdstad Chisinau wordt hersteld van schade na protesten eerder deze week tegen de omstreden uitslag van de verkiezingen. (Foto Reuters) Moldovan workers restore the building of Moldovan President Vladimir Voronin's residence in Chisinau April 10, 2009. Voronin called on Friday for a recount of an election after violent protests by protesters who say the vote was rigged. REUTERS/Denis Sinyakov (MOLDOVA CONFLICT POLITICS) REUTERS

Vanuit Rotterdam stuurt de 26-jarige Cezar Maroti de revolutie in Moldavië aan. Althans, zo lijkt het op internet. Op de sociale netwerksite Twitter vertaalt en herhaalt hij berichtjes die in Nederland op zijn pc binnenkomen. Donderdagmiddag twittert hij: „Bloemen zijn een krachtig symbool van vrede en anti-gewelddadigheid. Het is een beter symbool dan kaarsen! Gebruik morgen bloemen in Moldavië.”

Maroti, een Roemeense IT’er die sinds anderhalf jaar in Rotterdam woont, is naast twitteraar ook oprichter van Facebookgroep ‘Support Moldova’, die in een paar dagen bijna 10.000 leden had. Aan de telefoon zegt hij over zijn betrokkenheid: „Ik heb in een stad aan de grens met Moldavië gestudeerd. Sindsdien ben ik in het land geïnteresseerd. Ik wil dat de zaak meer internationale aandacht krijgt.”

Kent Maroti de organisatoren in Chisinau achter de demonstratie, weet hij wiens boodschappen hij vertaalt? „Nee, ik weet niet wie dat zijn. Volgens mij is het niet één organisatie.”

Veel Moldaviërs troffen elkaar deze week op netwerksites als Facebook en Odnoklassniki, de ook in Moldavië gangbare Russische variant van Schoolbank.nl. Daar zagen ze berichten over demonstraties en spraken ze met elkaar af erheen te gaan.

Maar de belangrijkste oppositieleider van Moldavië, Vlad Filat (39), blijkt het bestaan van Twitter nauwelijks te kennen, laat staan dat hij zich op digitale sociale netwerken begeeft om zijn ideeën onder de aandacht te brengen. Filats partij, en ook de meeste andere oppositiepartijen, zien niets in een revolutie. „Ik wil een onderzoek naar de kieslijsten, en als aangetoond wordt dat er gefraudeerd is, een nieuwe stembusgang”, zegt hij in zijn ruime partijkantoor op de Boekareststraat.

Dat er op internet is opgeroepen tot straatprotest, vindt Filat onbegrijpelijk. Hij vreest dat nieuwe protesten weer gekaapt worden door „vechtjassen”. De oppositieleider, journalisten en vele anderen zijn er van overtuigd dat de bestorming van parlement en presidentieel paleis dinsdag geen uiting was van spontane volkswoede. De president zou tijdens vreedzaam studentenprotest een knokploeg van circa veertig man hebben losgelaten, die verantwoordelijk was voor de bestormingen.

Als de Moldavische oppositie niet weet hoe sociale netwerksites werken, wie roept er dan op internet op tot protest?

In een stad waar het toch al gonsde van de geruchten, werd Twitter de afgelopen dagen een bron van (des-)informatie, vooral toen andere netwerksites werden geblokkeerd. Op Twitter komt informatie van verschillende netwerken samen, zodat die sneller over het internet wordt verspreid.

Maar Twitter is nóg anoniemer dan Schoolbank of Facebook. Niemand in de stad lijkt te weten wie er zat achter de honderden oproepen om te demonstreren, die de afgelopen dagen door tientallen verschillende twitteraars werden geplaatst. „Vrijdag tien uur, neem bloemen mee”, was de meest herhaalde boodschap.

Dat de sociale netwerksites populair zijn in Moldavië is niet vreemd. Staatstelevisie en populaire kranten vertellen maar één verhaal: Roemenië zit achter de protesten. In de studentenbeweging gelooft niemand dat. Op de netwerksites liggen nieuwtjes tenminste op straat, en nog snel ook.

Maar de sites blijken ook een bron van geruchten. Zo was er een ‘tweet’ over journaliste Natalia Morar, die achter de eerste protesten zat, beschuldigd is van het organiseren van massaoproer en zou zijn opgepakt. Een paar uur later schrijft haar man in zijn blog dat Natalia Morar is ondergedoken. Het ene gerucht wordt ontzenuwd, maar een nieuw is alweer geboren, want in hetzelfde blog meldt de man en passant dat een Russisch vliegtuig met wapens is aangekomen in Moldavië, die nu per ambulance naar Chisinau worden gebracht.

Woensdag werkten de internetoproepen nog prima. Op het plein verzamelden zich duizenden studenten. Maar zij wachtten tevergeefs tot oppositiepolitici of andere activisten opstaan om leiding te geven aan de demonstratie. Want wat is een demonstratie zonder iemand die een megafoon oppakt, de burger moed inspreekt en de regering een ultimatum stelt? Achter de oproepjes blijkt geen enkele sterke man schuil te gaan. Twitteraars zonder gezicht blijven ook woensdag en donderdag berichtjes herhalen. Premier Zinaida Greceanii heeft dan al gewaarschuwd dat er geweld kan worden gebruikt als er nieuwe demonstraties worden gehouden tegen de communistische regering.

En zo komt het oproer dat al snel Twitterrevolutie heette vrijdagochtend tot een anticlimax. Oppositiejongeren vragen de buitenlandse journalisten en een handvol demonstranten met bloemetjes in hun knoopsgat om alsjeblieft het plein te verlaten, voordat er weer een rel wordt uitgelokt waarvan vreedzame betogers de dupe zijn. „Als jullie hier staan is het alsof er iets aan de hand is. Dan komen er meer demonstranten en daar maakt de president misbruik”, maant Valeriu Pasa (23) van de Liberale Partij. Rond het plein lopen op dat moment verdachte kaalgeschoren jongens rond. Op internet heeft Pasa de laatste uren iedereen opgeroepen om níet te gaan demonstreren. „Ik hoop dat het gaat regenen, zodat er niemand komt”, zucht hij. Die boodschap blijkt redelijk te zijn aangekomen. Scholiere Renitsa Sorenela (16), die dinsdag wel op het plein stond maar nu van een veilige afstand toekijkt, zegt: „Op MSN zeiden gisteren al mijn vrienden ineens: We moeten niet gaan demonstreren. Het is een provocatie.”