Hitlers godenzonen in Limburgs klooster

Een Limburgse journalist schreef een boek over de Reichsschule waar jongeren les kregen in de nazileer. Een oud-scholier: „We waren volkomen getikt.”

Een leerling van de Reichsschule voor jongens in Valkenburg.
Een leerling van de Reichsschule voor jongens in Valkenburg.

De besten van de besten: geïndoctrineerd, gehoorzaam en gehard – in Valkenburg werden van 1942 tot 1944 Nederlandse schooljongens op een zogenoemde Reichsschule klaargestoomd om na de Endsieg leidende posities in het Derde Rijk te bekleden. SS-baas Heinrich Himmler bezocht in 1944 het geconfisqueerde klooster in de Limburgse heuvels om de voortgang van de opleiding te aanschouwen.

NRC-correspondent Paul van der Steen publiceert zaterdag met Keurkinderen. Hitlers elitescholen in Nederland het verhaal van deze nationaal-socialistische godenzonen en hun vrouwelijke evenknieën, die schoolgingen in het eveneens in Limburg gelegen Heythuysen. In de loop der jaren is in de journalistiek en geschiedschrijving het een en ander verschenen over deze instellingen, maar Van der Steen is de eerste die alle verhalen bij elkaar brengt en beschrijft wat er met de scholieren gebeurde toen het naderende oorlogsfront in 1944 evacuatie naar Duitsland onvermijdelijk maakte.

Himmler en Hitler begrepen het belang van op nationaal-socialistische leest geschoeid onderwijs. Alleen dit soort scholen zou de toekomstige elite van het Derde Rijk op zijn taak kunnen voorbereiden. Voor de uitverkoren Jungmannen betekende dat een curriculum met veel sport en politiek. Jungmädel werden voorbereid op hun taak als moeder.

Toen in 1942 werd besloten tot het opzetten van twee Napola’s (afkorting van Nationalpolitische Lehranstalt) in Nederland, ontbrandde een strijd tussen Duitsgezinde NSB’ers en een stroming die de scholen wilde schoeien op Nederlandse nationaal-socialistische leest. De eerste groep trok aan het langste eind. Duits werd de voertaal in Valkenburg en Heythuysen en de leerlingen werden geschoold in het idee dat Nederland deel uitmaakte van Groot-Duitsland.

De jongensschool in Valkenburg had haar zaakjes snel op orde. Er heerste discipline en de uitrusting van de kostschool was toereikend, hoewel er soms te weinig voedsel was. Voor het tegengaan van heimwee bij de jongsten was mevrouw Haan in dienst als Heimmutter.

In Heythuysen was de verhouding tussen meisjes en onderwijzeressen kil. Ook de hygiëne liet te wensen over. Een vader schreef rijkscommissaris Seyss-Inquart dat hij zijn dochter liever thuishield wegens schurft en luizen.

Dat de schoolleiding de omstandigheden wist te verbeteren, deed er weinig meer toe, toen in het najaar van 1944 het krijgsverloop ervoor zorgde dat de leerlingen naar Duitsland moesten worden geëvacueerd. Na een lange odyssee langs verschillende Napola’s in het steeds kleiner wordende Derde Rijk eindigden de jongens en meisjes de oorlog als vluchteling, gevangene en soms gesneuvelde.

Achteraf gezien was dat maar goed ook, vertelde ex-scholier Dick Woudenberg aan de auteur van het boek. „We waren volkomen getikt. De eigen wil was uitgeschakeld. Ik heb na de oorlog weer moeten leren denken. Als Hitler de oorlog had gewonnen, waren we robots geworden, erger dan de generatie voor ons. Ik ook, geen twijfel mogelijk.”

Meer Reichsschule, vanavond in Andere Tijden. Ned. 2, 21.25u.