Domme meter mag blijven

Een slimme energiemeter, die veel zegt over je verbruik, moet er komen van Brussel.

Maar er zijn zorgen over de privacy van de consument, en daarom worden ze niet verplicht.

Slimme meters Loesje
Slimme meters Loesje Loesje

De consument mag straks kiezen: wil hij een nieuwe, ‘slimme’ energiemeter, of houdt hij het bij de oude, ‘domme’ meter. Dat is de uitkomst van een debat gisteren in de Eerste Kamer met minister Van der Hoeven (Economische Zaken, CDA).

Met de slimme meter krijgt de klant inzicht in zijn energieverbruik, wat mogelijk leidt tot meer bewustwording en daardoor besparing. Ook kan de onduidelijkheid over de energierekening afnemen. Nu is er nogal eens twist tussen de klant en de leverancier, vooral bij verhuizingen. Het risico dat de nieuwe bewoner nog betaalt voor het verbuik van de vorige bewoner lijkt kleiner te worden. Het energiebedrijf leest de nieuwe meter direct op afstand af. Er hoeft niemand meer langs te komen om de meterstanden op te nemen en naheffingen en voorschotten zijn verleden tijd.

Bij de oude meter kan dit allemaal niet, maar die heeft één ander belangrijk voordeel: er kleven nauwelijks privacybezwaren aan.

Lange tijd zag het ernaar uit dat de slimme energiemeter verplicht zou worden in Nederland. Weigering kon volgens het wetsvoorstel van minister Van der Hoeven resulteren in een hoge geldboete, of zelfs een gevangenisstraf. De minister liet weten dat Nederland volgens een Europese richtlijn verplicht was tot invoering van de slimme meters. Maar al snel bleken de meters die Van der Hoeven voor ogen had een stuk slimmer te zijn dan wat Europa voorschreef. De EU eist alleen dat de consument via de nieuwe meter beter inzicht krijgt in zijn energieverbruik en dat de rekening gebaseerd is op het daadwerkelijke verbruik. Van een verplichte acceptatie door de klant was vanuit de EU geen sprake, de nieuwe meters moesten alleen beschikbaar worden gesteld.

De minister wil veel meer. „Nederland zet inderdaad een ‘kop’ op de EU-eisen”, zei ze gisteren. Van der Hoeven stelde voor om energieleveranciers, zonder toestemming van de klant, van kwartier tot kwartier inzicht te geven in het elektriciteitsverbruik en ieder half uur in het gasverbruik. De netbeheerder zou hiermee de capaciteit op het energienet beter kunnen reguleren. Ook moeten de slimme meters van Van der Hoeven teruglevering aan het net door zonnepanelen op het dak kunnen registreren en op afstand uit te schakelen zijn, zodat wanbetalers bijvoorbeeld eerst een halve dag zonder stroom komen te zitten in plaats van direct helemaal te worden afgesloten.

Het College Bescherming Persoonsgegevens bekritiseerde de plannen, waarna ze werden afgezwakt en de Tweede Kamer ermee instemde. Zo zouden consumenten voortaan toestemming moeten geven voor doorgifte van de kwartier- en uurwaarden aan leveranciers.

De Consumentenbond en een groot deel van de Eerste Kamer bleven tegen. De Consumentenbond liet wetenschappers van de Universiteit van Tilburg onderzoek doen. Hieruit bleek dat ook de aangepaste plannen strijdig waren met privacyvoorschriften in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (zie inzet).

Een groot deel van de Eerste Kamer liet gisteren weten tegen het voorstel te stemmen als de verplichting tot het accepteren van de slimme energiemeter niet zou verdwijnen. De minister ging daarop door de knieën. Er wordt de komende jaren eerst een proef gedaan met de slimme meters in nieuwbouwwoningen. Daarna wordt besloten of de meter op grote schaal en op vrijwillige basis wordt ‘uitgerold’.

Tweede Kamerlid Diederik Samsom (PvdA) is teleurgesteld. Volgens hem is de slimme energiemeter zoals Van der Hoeven die wilde een voorwaarde voor een duurzame energievoorziening. „In 2030 heeft ieder huis zonnepanelen en microwarmtekrachtketels waarmee energie wordt teruggeleverd aan het net. Bovendien staan elektrische auto’s op straat op te laden. Het is dan essentieel dat je met buurtbewoners kan verrekenen hoeveel stroom je hebt geleverd en hoeveel je hebt afgenomen. Daar is een slimme energiemeter voor nodig.”

Volgens Samsom is bij een niet-verplichte invoering van de nieuwe meters de kans groot dat een deel van de huishoudens weigert, waardoor het onrendabel wordt om de slimme meters zo slim te maken dat ze geschikt zijn voor de duurzame energievoorziening die hij voorspelt. „Dan moeten ze over tien jaar weer vervangen worden door meters die dat wel kunnen. Dan wordt het pas echt duur”, aldus Samsom.

De risico’s voor de privacy vindt hij beperkt. „In vergelijking met mobiele telefonie, waarbij de telecomprovider altijd weet waar een klant is en met wie is gebeld, stellen deze plannen weinig voor. Het maatschappelijke belang van een duurzame energievoorziening weegt zwaarder.”

Debatteer over de energiemeters op het weblog van NRC-columnist Marc Chavannes: nrc.nl/opklaringen