Opinie

Een lastig dilemma

Een nepijsbeer op een nepijsberg op de Theems, om aandacht te vragen voor klimaatverandering. (Foto AFP)

Een nepijsbeer op een nepijsberg op de Theems, om aandacht te vragen voor klimaatverandering. (Foto AFP)Een nepijsbeer op een nepijsberg op de Theems, om aandacht te vragen voor klimaatverandering. (Foto AFP)

Voorspellen, schijnt Niels Bohr eens gezegd te hebben, is moeilijk, vooral als het over de toekomst gaat. De afgelopen weken groeit op dit weblog het aantal reacties dat handelt over alarmisme versus scepsis in het klimaatdebat, over de vraag dus wat er kan gebeuren.

Voor veel wetenschappers is het een lastig dilemma. Als ze uit oprechte bezorgdheid waarschuwen dat het allemaal wel eens veel erger zou kunnen worden, zonder er meteen de cijfers bij te leveren, worden ze al gauw beschuldigd van bangmakerij. Het klimaat beweegt, maar niet per se in een rechte lijn naar de afgrond.

Anderzijds komen verhalen die worden verteld met de gebruikelijke wetenschappelijke slagen om de arm (wetenschappers leven in tegenstelling tot politici tenslotte bij de gratie van onzekerheid) vaak nauwelijks aan, in ieder geval niet bij het grote publiek. Dan kan de verleiding groot zij om de toonzetting wat krachtiger te maken.

Volgens sommige mediawetenschappers is dat koren op de molen van de sceptici. De zeespiegel hoeft maar een jaartje minder te stijgen, er hoeft maar een keer meer sneeuw in het Noordpoolgebied te vallen, er hoeft maar een zomer zonder hittegolf te zijn, en ze zeggen: zie je wel, het valt wel mee. Zo deed Bjorn Lomborg heel verontwaardigd dat wetenschappers wel iedere milimeter zeespiegelstijging melden, maar zwegen toen de daling inzette. Dit was overigens wat er werkelijk gebeurde:

Lomborg isoleert een klein stukje uit een stijgende trend (klink om te vergroten)

Lomborg isoleert een klein stukje uit een stijgende trend (klink om te vergroten)Lomborg isoleert een klein stukje uit een stijgende trend (klink om te vergroten)

De redenering van veel klimaatsceptici (het is allemaal de schuld van de zon) vind ik niet overtuigend. Er is een overweldigende hoeveelheid onderzoek waaruit een directe relatie blijkt tussen de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer en de opwarming van de aarde. De internationale gemeenschap van wetenschappers, die elkaars theorieën voortdurend ter discussie stellen, heeft er niet voor niets in het IPCC vele jaren over gedaan om vast te stellen dat er een aan zekerheid grenzende waarschijnlijk is (verder kan een wetenschapper nu eenmaal niet gaan), dat zo’n relatie bestaat.

Dat klimatologen alleen maar vasthouden aan hun opwarmingstheorieën om geld te genereren voor hun instituut of onderzoek, zoals veel sceptici beweren, vind ik een zwakke tegenwerping. Met hetzelfde gemak kun je beweren dat juist de sceptici gelieerd zijn aan ideologisch gemotiveerde instellingen en neoconservatgieve denktanks als het Heartland Institute, die zich vooral bekommeren om ‘freemarket solutions’. (Lees hier meer over de ideologische context van klimaatonderzoek).

De sceptici zien zichzelf graag als de Galilei’s van het klimaatonderzoek, strijdend voor de waarheid tegen mainstream wetenschap. Maar als zoveel onderzoek de relatie tussen broeikasgassen en klimaatverandering laat zien, zijn de sceptici dan niet juist de strijders tegen Galilei?

Wetenschap leeft van onzekerheid, wat is waar. Maar sinds Galilei hoeven we gelukkig niet iedere keer in twijfel te trekken dat de aarde om de zon draait. Wel moeten we ons blijven afvragen hoe dat gebeurt en wat de gevolgen ervan zijn. Dat is wat klimatologen en andere wetenschappers, met vallen en opstaan, maar wel met een toenemende precisie, aan het doen zijn. En daarvan doet dit weblog verslag.

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.