J. Kessels: The Novel.

J. Kessels: The novel - P.F. Thomése
J. Kessels: The novel - P.F. Thomése

Wie ’s ochtends frisgewassen en geschoren nrc.next opslaat, onderweg naar school, studie, werk of gewoon aan het ontbijt, zal wel even schrikken als hij of zij een voorpublicatie aantreft van J. Kessels: The Novel (Contact, € 16,95), de nieuwe roman van P.F. Thomése. Er wordt hier een hoop vuil over de argeloze lezer uitgestort. Huidschilfers, gele nicotinevingers, negerlullen speciaal, geiligheid, vetvlekken, poepbroeken, ranzige hotels, lijkenlucht. Thomése heeft duidelijk alles uit de kast gehaald om zijn hoofdpersonen, twee provincialen met een grote mond en een klein hartje, zo onaantrekkelijk mogelijk neer te zetten. Tijdens een akkefietje in Hamburg geven ze ook nog eens blijk van een totaal gebrek aan nuance. Een hotelhouder wordt getypeerd als ‘omgeschoolde oud-nazi’, een voetbalsteward als ‘SS-suppoost’, ‘kampbewaker’ en ‘oberunterscharführer’. De conclusie is dan ook snel getrokken: ‘In ieder mens schuilt een Duitser die je beter niet kan tegenkomen.’

Wat is er dan toch zo aantrekkelijk en zelfs zo onweerstaanbaar grappig aan deze snackbarromance annex speurdersroman? Wat is er leuk aan een roman die bolstaat van gemeenplaatsen en vooroordelen en die alles wegheeft van een morsige B-film?

Dat is de A-kwaliteit van de afgewogen toon en het soepele taalgebruik van Thomése. De ranzigheid, het gescheld en het gefoeter worden verpakt in mooie zinnen, zoals we die van hem gewend zijn.

Steeds balanceert het boek tussen echt en niet-echt, tussen melig en tragisch, tussen gemeenplaats en spitsvondigheid, tussen literatuur en pure slapstick. De verwarring wordt nog vergroot door het feit dat één van de twee kettingrokende en zuipende Brabanders P.F. Thomése heet en schrijver is. Veelzeggend in dit verband is de conversatie die hij voert met een Hamburgse hoer. Zij stelt zich voor als Sabine. ‘Und du?’, vraagt ze dan. ‘„P.F. Thomése”, zei ik. „Ich bin der Autor dieser Scheisse”, wilde ik er kordaat aan toevoegen, maar ik had niet het idee dat zij in literatuur geïnteresseerd was.’ Hier zien we de dubbelzinnige opzet van deze ‘novel’ in al zijn komische kracht voor ons opdoemen: P.F. Thomése niet alleen als de gevangene, maar ook als de risee van zijn eigen schepping. Een heldhaftige rol is er voor de schrijver dus niet weggelegd. Hij hobbelt steeds schaapachtig achter de zelfverzonnen feiten aan. En als hem dan eindelijk toch nog een kans wordt geboden op het zo lang verhoopte ‘geiligheidsgeluk’ met het meisje uit de Bredase cafetaria van vroeger, dan weet ‘ons Franske’ niet hoe snel hij zich uit de voeten moet maken. Weg van de deinende borsten en billen.

Wie zich dus, frisgewassen en wel, door de eerste vuiligheid van J. Kessels: The Novel weet heen te bijten, zal vrolijk lachend zijn of haar werk-, studie- of schooldag kunnen vervolgen.

Janet Luis

Bij nrc.next verschijnt vandaag deel 3 van J. Kessels: The Novel. Het boek ligt vanaf vandaag in de boekhandel.