Wil de echte waarde nu opstaan?

Met ongekende kracht houdt de crisis op de financiële markten nu al negentien maanden aan.

Deze week moest de Amerikaanse bankgigant Citigroup opnieuw aan het infuus en verzekeraar AIG kreeg na een recordverlies van 100 miljard dollar opnieuw 30 miljard dollar steun. Aandelen van financiële instellingen stonden wereldwijd onder zware druk, in Nederland kelderde ING, waardoor het bedrijf nog maar 5 miljard euro waard is.

De ECB en de Bank of England verlaagden deze week hun rentes naar historisch lage niveaus van respectievelijk 1,5 en 0,5 procent. Daarbij besloot Bank of England ook de geldpersen aan te zetten.

Leuk geprobeerd, maar niets helpt. Ondanks al deze maatregelen behaalden aandelenkoersen nieuwe diepterecords. De winsten van de afgelopen 15 jaar zijn inmiddels verdampt.

De aanleiding? Al negentien maanden is de interbancaire leningenmarkt bevroren en het onderlinge vertrouwen is nog steeds zoek. Waarom? Onwetendheid over de waarde van de inmiddels als giftig bekend staande hypotheekobligaties.

Deze collateralised debt obligations (cdo) en Asset Backed Securities (abs) waren tot twee jaar terug waardevolle en -vaste beleggingen. Er werd echter nauwelijks in gehandeld. Maar sinds begin 2007 de huizenprijzen in de VS kelderden en daarmee de waarde van de op hypotheken gebaseerde cdo’s en kwam de markt helemaal stil te liggen.

De Financial Times becijferde onlangs op basis van voorzichtige berekeningen van JP Morgan dat tussen 2005 en 2007 voor 450 miljard dollar aan dergelijke cdo’s en abs’en zijn uitgegeven. Daarvan is inmiddels 305 miljard officieel in staat van faillissement, hetgeen gigantische gaten sloeg in de balansen van banken als Merrill Lynch, UBS en Citigroup. De waarde van deze beleggingen is in sommige gevallen afgeboekt tot 5 procent van de oorspronkelijke waarde. Elders staan ze echter voor 40 cent per dollar in de boeken.

Vandaar het aanhoudende wantrouwen. Want ondanks de stevige waardedalingen staat nog steeds niet vast wat de werkelijke waarde van de cdo’s en abs’en. Is 5 procent veel of weinig?

De enige manier om daar achter te komen, is om een markt voor deze derivaten te forceren. De Amerikaanse overheid is deze week begonnen met het stress-testen van banken om te zien hoe ze zich in een verdere verslechtering van het economisch tij houden. Wellicht doen ze er beter aan een openbare veiling te organiseren om de werkelijke waarde van de beleggingen en daarmee de werkelijke omvang van de toekomstige schade te bepalen.

Egbert Kalse