Wie het weet, mag het zeggen

Sarcofaag rond de verwoeste kerncentrale van Tsjernobyl . (foto sake elzinga hh) 04-03-1996-Oekraine,Tsjernobyl. De kerncentrale . sarcofaag.Kernenergie.electriciteit. Foto: Sake Elzinga/Hollandse Hoogte
Sarcofaag rond de verwoeste kerncentrale van Tsjernobyl . (foto sake elzinga hh) 04-03-1996-Oekraine,Tsjernobyl. De kerncentrale . sarcofaag.Kernenergie.electriciteit. Foto: Sake Elzinga/Hollandse Hoogte Elzinga, Sake

Tot ophef heeft het niet geleid. Toch ging er iets mis in de laatste VPRO-uitzending uit de serie ‘In Europa’. ’t Ging over Tsjernobyl, waar in april 1986 door een dom experiment een kernreactor ontplofte. De reactor had geen insluitkoepel en gebruikte grafiet als neutronenremmer. Dat grafiet ging in de brand en het vuur blies radioactief afval tot in de verste hoeken van Europa. Vooral Greenpeace heeft de omvang van de ramp altijd flink aangezet. Duizenden doden, miskramen, geboortedefecten, verwoeste levens, enzovoort – de buitenstaander dingt er niet graag op af. Maar in september 2005 verscheen een VN-studie die de feiten op een rij zette. Er waren 59 doden te betreuren: 50 reddingswerkers en 9 kinderen met een fatale schildklierkanker. Aannemelijk was verder dat er in de komende jaren 4.000 mensen rond Tsjernobyl zouden sterven aan een kanker die aan de ramp was toe te schrijven. Maar omdat een kwart van de mensen spontaan kanker krijgt zouden deze Tsjernobyl-slachtoffers misschien wel nooit gevonden worden. Een extra rimpel op al woelig water.

Maar ‘In Europa’ pakte zondag toch dramatisch uit. Rond de explosie kwamen ongeveer 200 mensen om, wist de VPRO. De schattingen van het totale aantal slachtoffers varieerden nogal, van vierduizend tot enige honderdduizenden. “Wie het weet, mag het zeggen”, aldus voice over Geert Mak. Hoe kwam ‘In Europa’ aan zijn cijfers? We hebben ook gegoogled, zegt regisseur Roel van Broekhoven, maar we vonden zoveel verschillende getallen dat het ons begon te duizelen. We zagen de 4.000 van het VN-rapport, maar ook de schattingen van Greenpeace. Toen hebben we de marges maar heel breed genomen.