SUPER SABRINA

De Rotterdamse soulzangeres Sabrina Starke maakte vorig jaar in eigen beheer een cd en werd meteen gecontracteerd door het Amerikaanse platenlabel Blue Note. M volgde Starke het afgelopen half jaar en sprak met alle betrokkenen. ‘Ik wil de wereld laten horen wat ik kan. Dat is mijn plicht.’

Als kind zing je voor de spiegel in de badkamer. Op familiefeestjes imiteer je samen met je nichtje met veel succes zangeressen als Whitney Houston en Janet Jackson. Jarenlang doe je mee aan talentenjachten. Op zoek naar eeuwige roem, dromend van een doorbraak. En dan belt op maandagmiddag 13 oktober 2008, even na het middaguur, plotsklaps de televisie.

Of je die avond kan optreden in het tv-programma De Wereld Draait Door?

‘Ze hadden alleen mannelijke gasten en zochten nog een vrouw’, zegt zangeres Sabrina Starke. Die middag trommelt ze als een gek haar bandleden bij elkaar en schakelt haar moeder Sandra in als oppas voor haar vierjarig dochtertje Ke-niya. ‘We hebben ons behoorlijk opgedoft.’ Het is haasten om van Crooswijk in Rotterdam op tijd in de tv-studio in Amsterdam te geraken.

‘Waar ben je al die tijd geweest dat we nú pas van je horen’, begint presentator Matthijs van Nieuwkerk die avond het gesprek. ‘Hou op te praten’, roept sidekick Jan Mulder even later. Dan begint de zaal te joelen en te klappen en eist dat Sabrina haar single Do for love in zijn geheel mag uitvoeren. Weg dus met de televisiewet van het programma dat een artiest hooguit 1 minuut mag zingen omdat dergelijke optredens gelden als geheid zapmoment. ‘Allright, here we go’, zegt de zangeres. Die herfstavond begint de nationale muzikale loopbaan van Sabrina Starke.

Eén week na de uitzending zit Sabrina (29 jaar) met een grote zwart-witte pet op in het Rotterdamse café Floor en drinkt van een icetea. Ze is enigszins beduusd over de razendsnelle ontwikkelingen die het tv-optreden veroorzaakte. ‘Er was op de een of andere manier een magische, goede sfeer in die tv-studio’, zegt Sabrina. ‘Nog geen tien minuten na de uitzending hadden zich al vijftig mensen gemeld op mijn myspace-pagina met het verzoek of ze op mijn vriendenlijst mochten.’

Platenmaatschappijen die voorheen de deur dichthielden, bedelen de dagen na de uitzending om een contract. De firma Universal Music in Hilversum, die eind 2007 een overeenkomst ontbond om met Sabrina een album te maken, wil nu opeens toch zaken doen. Het in die oktobermaand in eigen beheer uitgebrachte album Yellow Brick Road komt na de uitzending vanuit het niets op plaats 1 in de de i-tunes download top 100. Dat is boven de nieuwe cd’s van vaderlandse collega’s als BLØF en Marco Borsato.

Sabrina is die oktobermaand dik tevreden maar, zo klinkt het strijdbaar, dit is nog maar het begin. ‘Ik wil internationaal doorbreken. Ik wil een wereldwijde deal. Ik móet het gewoon redden. Muziek is mijn passie. Het zit in mijn bloed. Ik wil de wereld laten horen wat ik kan. Dat is mijn plicht.’

Als zes maanden oude baby verhuisde Sabrina van Paramaribo naar Nederland. Zingen leerde ze thuis. Vooral op zondag. Dan draaide haar vader plaatjes van Aretha Franklin of Otis Redding terwijl haar moeder stond te strijken. ‘Dan was het gewoon Surinaams gezellig’, zegt Sabrina die nog een jongere zus Charomy en broer Sydney heeft.

In het ouderlijk huis, in een buitenwijk van Dordrecht , vertelt haar 49-jarige moeder Sandra Nibte – type oudere zus – dat Sabrina niet uit een bijzonder muzikaal nest komt. ‘Al heeft ze wel tantes die mooi kunnen zingen’, zegt Sandra. De voornaamste Surinaamse zangeres Denise Jannah is trouwens ook nog familie. ‘Ze is de tante van een nicht van haar moeder zijn dochter, of zoiets’, zegt Sandra.

Ze schenkt thee in de woonkamer. ‘Ik heb nooit voorzien dat Sabrina zangeres zou worden ook al kon ze mooi zingen. Maar als ze iets in haar hoofd heeft dan gaat ze er ook helemaal voor. Ze heeft iets in gang gezet dat niet meer zal stoppen’, zegt haar moeder. ‘Het belangrijkste is dat ze het naar haar zin heeft. Dat ze er een beetje lekker van kan leven. Ze is nu weer begonnen met rijlessen en misschien kan ze straks een leuk autootje kopen.’

Buikgevoel

De tv-presentatie van de eerste single laat ook de vonk overslaan bij Bart Cools, directeur van platenmaatschappij EMI Nederland. Gewoontegetrouw kijkt hij ’s avonds laat even naar de download hitlijsten ‘om te zien of mijn buikgevoel als platenbaas nog klopt’. Die 13de oktober ziet hij dat ene Sabrina naar plaats 1 is opgerukt. ’s Nachts bekijkt Cools de herhaling van De Wereld Draait Door . ‘Ik was meteen erg onder de indruk van haar. Het gemak waar ze mee zong, de timing. De volgende ochtend heb ik op kantoor gezegd: jongens zoek uit of we nog iets met haar kunnen doen’, aldus Cools.

Sabrina is de commerciële ontdekking van een drietal. Belangrijkste dagelijkse steunpilaar van Starke is de 37-jarige Mildred Cairo. Zij is van beroep ziekenverzorgster bij thuiszorgorganisatie Humanitas en heeft zich van allergrootste fan van Sabrina ontwikkeld tot zakelijk begeleidster. Cairo leert Starke kennen toen ze nog als achtergrondzangeres actief was in de Rotterdamse reggaegroep Equal.

Als Sabrina, die aanvankelijk werkt als jongerenwerkster voor moeilijke jeugd in de Beverwaard, in 2006 solo gaat, begint Cairo in haar vrije tijd optredens te organiseren. ‘Sabrina heeft een soort uitstraling waardoor ze weet te bereiken dat mensen ook echt voor haar gaan’, zegt Cairo. ‘Ze is super. Ik netwerk nu de ganse dag.’

Toch waren er de afgelopen drie jaar momenten dat de inspanningen niets opleverden. Mildred had het moeilijk. ‘Dan dacht ik: hoe ga ik de week doorkomen? Tanken, bellen, je geeft zo veel geld uit. Er waren ook vrienden die me vroegen waar ik toch in godsnaam mee bezig was. “Er is niks anders meer in je leven dan Sabrina en straks zet ze je aan de kant”, hoorde ik dan.’ In 2007 dacht Mildred zelfs ‘dat Sabrina misschien wel beter af was zonder mij’.

Uiteindelijk zoekt Cairo professionele hulp. Ze komt terecht bij Menno Timmerman (47), ontdekker van de popartiesten Ilse Delange en Krezip. Hij ziet het al snel helemaal zitten met Starke die net als haar collega’s en leeftijdgenoten Giovanca (31) en Alain Clarke (29) de nedersoulmuziek lijkt te hebben uitgevonden. ‘Ik zag meteen allerlei commerciële mogelijkheden toen ik haar hoorde. Er is in Nederland namelijk niet echt een zwarte soulzangeres met zo’n unieke stem’, vertelt hij op zijn kantoor in de Amsterdamse wijk De Baarsjes. Timmerman schakelt ook zijn zakelijke partner Gerry van der Zwaard (47) in die als artiestenmanager onder anderen werkt met Birgit Schuurman.

Omdat reguliere platenmaatschappijen aanvankelijk niet happen, wordt het eerder door Sabrina verdiende prijzengeld in de talentenjacht Music Matters geïnvesteerd in het maken van een eerste plaat. Voor 25.000 euro wordt onder leiding van de Nederlandse producers Chris Kooreman en Edo Plasschaert in Los Angeles een cd opgenomen die in eigen beheer wordt uitgegeven. De persing gebeurt in Tilburg – à 2,50 euro per stuk – en de distributie loopt via een firma in Capelle aan den IJssel. ‘Er zijn er al 4.500 stuks verkocht. Nu moeten we door de tv-uitzending alles op alles zetten om voor het weekeinde de winkels te voorzien’, vertelt Menno Timmerman eind oktober.

Een paar dagen later blijken de managers een lucratieve investering te hebben gedaan. EMI besluit na snelle onderhandelingen Sabrina Starke ‘over te nemen’. De formele inlijving gebeurt op woensdagmiddag 5 november in het Hilversumse kantoor van de platenmaatschappij. Bij de ceremonie is een hoofdrol weggelegd voor de speciaal uit Amerika overgevlogen Billy Mann, Global President of International A&R/Blue Note, staat er op zijn kaartje. Hij is de hoogste artistieke baas van EMI music.

Om Sabrina te introduceren aan het EMI personeel zingt ze in de tochtige entreehal van het bedrijfspand vijf nummers van haar cd. Billy Mann (38), die furore maakte als producer van artiesten als Sting, Celine Dion en Art Garfunkel, zit op de trap, naast de aan de muur hangende gouden platen van André Hazes, de Cats en Anouk. Hij trommelt gezellig op zijn knie. ‘Ze is een volbloedartieste’, zegt Mann.

In de directiekamer wordt die middag het contract getekend waardoor Sabrina voortaan uitkomt voor het roemruchte jazzlabel Blue Note van EMI. De Amerikaanse platenbaas houdt een toespraak en wijst erop dat dit een heel bijzondere dag is. Barack Obama is vandaag gekozen tot eerste zwarte president van de VS en Sabrina Starke tekent een ‘wereldwijd contract’ voor Blue Note. Champagne vloeit. Speciaal voor deze gelegenheid zingt Sabrina A change is gonna come van Sam Cooke.

Yellow Brick Road ligt voortaan in de winkel in een Blue-Notejasje. En alleen dat al is voldoende om de verkoop van de cd gunstig te beïnvloeden, legt Bart Cools uit. Deze 42-jarige in België geboren platenbaas heeft zijn hele leven niets anders gedaan dan muziek verkopen. Hij is eigen kweek van EMI en werkte onder meer in België, Zwitserland, Engeland en nu al vier jaar in Hilversum.

Blue Note is volgens Cools een ‘cool merk’ dat mensen altijd interessant vinden. ‘Het is ook een visueel label. Het heeft een coffee table factor. Zo’n album wil je hebben en niet kopiëren om het dan in een anoniem plastic hoesje te stoppen en er met viltstift de naam van de artiest op te schrijven.’

Cools geeft toe dat EMI aanvankelijk het talent van Sabrina niet heeft onderkend. ‘Soms missen we dingen. Sabrina was niet tot mij geraakt. Dat veranderde op het moment dat ze zong in een tv-programma omdat je toen ook gelijk de reacties van de mensen kon registreren. Dat is toch heel wat anders dan het afdraaien van een bandje op kantoor terwijl je steeds wordt lastiggevallen of weer een telefoontje krijgt.’

Starke zal voor EMI ‘een langetermijnproject’ worden. Het streven is haar deze zomer internationaal te presenteren. ‘Do for love is een typisch zomernummer. Maar ik moet eerst een beter verhaal hebben in Nederland: video’s, artikelen, liveshows zodat het buitenland kan zien what the real deal is’, vertelt Cools. En er is pas sprake ‘van een momentum in het land’ als er 30.000 cd’s zijn verkocht. ‘Dan gaat het word of mouth- effect spelen. Als op feestjes mensen elkaar aanstoten en vragen: heb je al gehoord van Sabrina?’

Concertagenda

Dank zij de via televisie verworven bekendheid vult de concertagenda van Sabrina zich in het najaar in hoog tempo. Waar ze tot voor kort af en toe optrad tegen een vergoeding die maar net de onkosten dekte, is ze nu – voor een gage van een paar duizend euro – een paar keer per week live met haar zeven medemuzikanten te zien.

Op een winderige zondag 9 november treedt ze op in 013, de poptempel van Tilburg. Ze speelt in het voorprogramma van het Nederlandse hiphopduo Pete Philly & Perquisite. Als ze in een witte broek, geel T-shirt en hoge hakken het podium opschuifelt, lijkt het die avond wel of het publiek haar nauwelijks opmerkt. Sabrina zingt onverstoorbaar dapper haar zes nummers tegenover een Brabants kletsende meute.

‘Begint het al een beetje warm te worden zodat jullie straks helemaal ready zijn voor Pete Philly’, vraagt ze halverwege. Het publiek gedoogt haar en meer niet.

Na een half uurtje loopt Sabrina weer naar haar kleedkamer waar haar moeder en haar vriend al staan te wachten. Ze is laconiek over het onverschillige publiek. ‘Dat is nu eenmaal altijd zo in voorprogramma’s. Deze mensen komen voor hiphop.’

Storm

Aan het eind van het jaar blijkt dat de storm van de lancering is gaan liggen. Op YouTube is de clip van haar single even na Sinterklaas 113.000 keer aangeklikt. Maar de verkoop van de cd stagneert. In de charts van 6 december zakt het album in de top 100 naar nummer 62 (na 10 weken). Er zijn zo’n 10.000 cd’s verkocht. De single staat op 65.

Manager Menno Timmerman is niet echt tevreden. De kredietcrisis heeft nu ook Sabrina te pakken. Een geplande tv-uitzending over de nieuwe soulzangeres bij Nova is uitgesteld voor een reportage over de economische moeilijkheden. Het grootste obstakel blijkt de relatief geringe airplay te zijn die Sabrina volgens hem krijgt.

De drie belangrijkste radiozenders van Nederland zijn 3fm, radio 538 en Q-radio. Basyl de Groot (37) is muziekcoördinator van 3fm. De voormalige journalist, plugger en dj stelt met vier collega’s de playlist vanhet radiostation vast dat zich richt op luisteraars tussen de 15 en 35 jaar. ‘We willen modern en jong klinken, een beetje links van het midden’, vertelt De Groot in de studio’s op het omroepcomplex in Hilversum.

De plaat van Sabrina krijgt relatief weinig aandacht op 3fm omdat ze ‘weliswaar een fantastische stem heeft’ maar ‘ouwelijk’ klinkt. ‘We vinden haar meer iets voor radio 2’, zegt De Groot. Maar ook voor het publieke popstation veranderde de situatie door de tv-uitzending van De Wereld Draait Door. ‘Toen konden we niet meer om de plaat heen. Ze doet kennelijk iets wat heel veel mensen raakt. Dan heb je als nationale publieke zender de verplichting om er aandacht aan te besteden’, aldus de muziekcoördinator. Maar de begeerde status van high rotation krijgt de plaat van Sabrina niet.

In december praat het management van Sabrina over een ‘herstart’. ‘De show moet helemaal op de schop’, vertelt manager Gerry van der Zwaard. ‘Het moet spannender. Sabrina weet nu waar het publiek op reageert.’ In januari zal als tweede single het nummer Foolish worden uitgebracht. ‘Een meer vernieuwend nummer’, zegt Timmerman waarmee hopelijk ook de jongere luisteraar beter wordt bereikt.

Tegelijkertijd overlegt Timmerman met Sabrina en Billy Mann over een aangepaste nieuwe versie van het album Yellow Brick Road die in het buitenland moet worden uitgebracht. De idee is om aan de cd minimaal nog twee nummers toe te voegen.

Sabrina vindt het een prima idee, als het maar eigen nummers zijn. Ze hecht eraan zichzelf als singer/songwriter te blijven presenteren. Ze vertelt het in een gesprek, een dag voor Kerstmis. De zangeres heeft net een reis naar Disneyland Parijs geboekt om er de feestdagen door te brengen. Voor het eerst in een reeks van maanden even ontspannen.

Ondanks de haperingen overheerst bij haar aan het einde van het jaar een gevoel van grote tevredenheid. ‘Mijn muzikale project ligt zeker op koers. Soms gaat het nog veel sneller dan gedacht’, zegt ze. ‘Ik slaap heel goed. Ik voel me echt zó happy. Dit is waar ik altijd van droomde: een contract met Blue Note waar geen eendagsvliegen maar authentieke artiesten werken en het vooruitzicht om internationaal aan de weg te kunnen gaan timmeren.’

En het allermooiste van haar bestaan als zangeres zijn de optredens. ‘Ik zie mensen in het publiek huilen als ik Yellow brick road zing. Ik geniet van wat er gebeurt maar de momenten van geluk worden wel korter. Je moet al weer snel aan de volgende activiteit denken. Maar ach je kunt 80.000 keer tegen elkaar zeggen: “wat hebben we het druk”, dat verlicht de situatie niet.’

Amy Winehouse

Het nieuwe jaar begint voorspoedig. Op dinsdagavond 6 januari zendt Nova alsnog de Sabrina-reportage uit. ‘Sabrina Starke verovert de wereld’, heet het item en in zeven minuten wordt de Rotterdamse zangeres juichend gepresenteerd als ‘het Nederlandse antwoord op de Britse collega’s Amy Winehouse en Duffy’. Op de hitlijst van de albums die à 9,99 euro kunnen worden gedownload is het effect van de tv-uitzending wederom meteen zichtbaar: de cd vliegt opnieuw naar de eerste plaats, vóór Adele (2), Ilse Delange (3), Marco Borsato (4) en Beyoncé (5).

Sabrina zelf heeft het niet zo begrepen op de voortdurende vergelijkingen met gearriveerde buitenlandse muzikale grootheden. Ze kloppen ook niet. Het seks-drugs- en-rock-’n-roll-leven van bijvoorbeeld de wilde Amy Winehouse lijkt in niets op het sapjes-soul-en-een-boterham-met-kaasbestaan van Sabrina.

‘Ik blijf gewoon nuchter. Dat heb ik van mijn vader. Ik ben net als hem introvert, hou er niet zo van om je blijdschap naar buiten te tonen. Ik wil me ook niet verliezen in al het moois maar verder plannen. En ik wil dit nog héél lang volhouden’, zegt de zangeres.

Belangrijkste lakmoesproef van 2009 is voorlopig het popfestival Noorderslag in Groningen. Daar moet haar muzikale show staan als een huis. ‘Op Noorderslag lopen traditioneel de programmeurs rond. Die moeten worden ingepakt’, zegt Gerry van der Zwaard.

Op het uitverkochte festival in Groningen zit de zaal waar Sabrina zaterdagavond 17 januari op prime time zingt al ruim voor haar optreden met een man of 500 tot de nok toe vol. Om half tien schuift het grote rode gordijn open en kondigt de presentatrice ‘een onNederlands goede’ zangeres aan die bewijst dat ‘Nina Simone en Billy Holliday uit Rotterdam komen’.

Sabrina draagt een grijze trui en een strakke broek in dezelfde kleur. En waar haar show tot dan toe nogal eens tempo miste, vliegt ze nu in de vierde versnelling door haar repertoire. Maar met het verlangde ‘inpakken’ van het publiek wil het niet echt vlotten. Na het derde nummer, bij het zingen van enkele ballads, vormt zich een gestage stroom bezoekers naar de uitgangen. Als ze na 40 minuten haar optreden beëindigt staan er hooguit nog zo’n honderd bezoekers in de zaal vol akelig lege plekken.

Begeleidster Mildred Cairo staat na afloop beteuterd alleen in een hoekje. ‘Lag het aan Sabrina dat de mensen wegliepen’, vraagt ze. De zangeres zelf leunt tegen een deur bij haar kleedkamer. ‘Het was leuk’, zegt ze onverstoorbaar en neemt een slok van haar glaasje water. Dat festivalgangers het voor gezien hielden kwam volgens haar omdat Alain Clark begon te spelen in een andere zaal. Haar manager Menno Timmerman uit vooral onbegrip. ‘Het is moeilijk de vinger te legen op wat er mis ging’, zegt hij. ‘Het Groningse publiek is erg wit’, valt hem op. Maar, zo geeft hij toe, het optreden was ook gewoon niet goed. ‘Het podium is nog niet echt het domein van Sabrina.’

Magische oren

Het moeizame concert in Groningen leidt evenwel niet tot een afnemende belangstelling van programmeurs. Sabrina Starke is een hype. Ze wordt geboekt voor alle voorname jazzfestivals van 2009, in Nederland en in Europa. Ze zal onder andere zingen op het North Sea Jazzfestival in Rotterdam, het Gent Jazz Festival en het Blue Note Festival in Parijs.

EMI-baas Billy Mann had het al voorspeld. ‘Het gaat er niet om of ik magische oren heb’, antwoordt hij op de vraag wat de zangeres volgens hem zo bijzonder maakt. ‘Wat belangrijk is, is dat the real people meteen op Sabrina reageren als ze haar op tv hebben gezien of hebben horen zingen. Dat telt.’

Op 5 februari wordt Sabrina, net hersteld van een keelvirus, in België gepresenteerd. Die avond heeft ze een optreden in concertcentrum Ancienne Belgique in Brussel. Ze komt op in een zedig, oranje jurkje en geeft een geheel aangepaste, ruige show die de zaal nu wel aan het dansen brengt. Geen Belg neemt de benen, ze brullen om een toegift.

De cd is na 19 weken begonnen aan een nieuwe opmars: in februari klimt het album naar plaats 9 in de album top 100. De plaat ligt vanaf nu ook in de Belgische schappen en krijgt lovende recensies. Knack Magazine schrijft dat na ‘misselijkmakende acts als BLØF of belegen grappen als de Dolly Dots’ Nederland eindelijk fatsoenlijke muziek produceert. ‘Met Sabrina Starke hebben onze kaasetende noorderburen nu ook een klasbak in huis.’

De Benelux is veroverd, tijd voor Amerika. Zondag 8 februari rijdt Sabrina in een natte sneeuwstorm naar Schiphol. Samen met Menno Timmerman verblijft ze twee weken in Los Angeles en New York. In de VS heeft EMI ontmoetingen georganiseerd met de producers en songwriters Beau Dozier (die met Joss Stone werkte) en Toby Gad (die voor Beyoncé en Shakira componeerde). ‘Grote meneren’, zegt Timmerman. ‘Sabrina kan op een heel hoog niveau aan de slag om twee nieuwe nummers te maken voor de internationale cd.’

De lancering van Sabrina Starke heeft definitief vaart gekregen, zegt Billy Mann. ‘Als ze zo toegewijd blijft, komt de rest vanzelf. Om te slagen moet je eerst leren kruipen, dan leer je lopen, dan ga je rennen en ten slotte vlieg je’, vertelt de Amerikaan. ‘Sabrina is nu aan het rennen.’

Marcel Haenen is redacteur van NRC Handelsblad.Een videoclip van het nummer Do for love is te zien via www.nrc.nl/starke