Levenslange ophoping van waterstofperoxide maakt haren grijs

Ear of man (foto jupiterimages) grijs haar
Ear of man (foto jupiterimages) grijs haar Jupiterimages

Hoe komt het toch dat we grijs worden? Britse en Duitse wetenschappers denken het te weten. Door een levenslange ophoping van waterstofperoxide (H2O2), aangemaakt door onze haarzakjes, ontstaat er in de zakjes uiteindelijk zoveel schade dat we geen nieuw haarpigment meer kunnen aanmaken. Maar er is hoop: mogelijk kunnen we die schade in de toekomst voorkomen (faseb journal, maart).

Het nieuw ontdekte proces in de haarzakjes heeft niets met het blonderen met waterstofperoxide door de kapper te maken, en dat blonderen maakt ook niet eerder grijs. De kapper bleekt alleen de kleurstof in de haren zelf.

Wanneer we jong zijn, worden al onze haren gekleurd voor ze uit de haarzakjes naar buiten groeien. De pigmentcellen, melanocyten, produceren de stof melanine die het haar kleur geeft.

Deze ‘melanogenese’ vindt plaats in de eerste fase van haarontwikkeling, waarin de haar gemiddeld iedere 28 dagen een centimeter groeit. Hoofdharen blijven zo’n 2 tot 6 jaar in deze fase. Daarna wordt de haar afgesloten van de bloedsomloop en langzaam weggeduwd door een inmiddels doorkomende nieuwe haar. Dat die nieuwe haar op zekere dag niet meer kleurrijk maar grijs is, blijkt te komen door in het haarzakje opgehoopt waterstofperoxide.

Waterstofperoxide ontstaat in de cellen van het haarzakje als bijproduct van de melanogenese en zorgt bij lage concentraties zelfs voor het aanzetten van de melanogenese door opdracht te geven voor het aanmaken van benodigde enzymen. Nadeel van waterstofperoxide is dat het gemakkelijk één van zijn zuurstofatomen afgeeft aan moleculen in de omgeving. Hierdoor kunnen deze moleculen, bijvoorbeeld delen van enzymen, onwerkzaam worden. In grijze haren blijkt de concentratie tot duizend keer hoger te zijn opgelopen, met destructieve gevolgen. Eén van de aangetaste enzymen is tyrosine, een cruciaal enzym voor de haarkleuring. Een gebrek aan functioneel tyrosine betekent geen vorming van melanine en dus: grijs haar.

Dat haarzakjes van jonge mensen niet meteen schade ondervinden door de blootstelling aan H2O2 komt omdat verschillende stoffen deze schade herstellen. Juist die stoffen waren in oude cellen nauwelijks meer actief.

Er is hoop. Toevoegen van L-methionine gaat de oxidatie en dus uitschakeling van essentiële enzymen als tyrosine tegen, waardoor de haarkleuring blijft doorgaan. L-methionine is een aminozuur, dat we via onze voeding binnenkrijgen.

Jop de Vrieze