kwesties@nrc.nl

Onder NRC-lezers is gezond eten wijdverbreid, zo blijkt uit de reacties op de kwestie ‘Gezonder eten is noodzakelijk’. Maar één schrijver pleit voor ongezonder eten. ‘Ik vestig mijn hoop op intensieve glastuinbouw.’
(Illustratie Olivia Ettema)
(Illustratie Olivia Ettema) Ettema, Olivia

Creatief

Wij eten iedere dag voldoende verse biologische groente. Ik bestrijd dat dat duur is. Per week bestel ik groente en fruit rechtstreeks via een organisatie bij samenwerkende boerenbedrijven. Je krijgt Hollandse groente van het seizoen. Wel moet je zelf wassen dan wel snijden, maar ik ervaar dat als een soort meditatie. Voor 4 personen ben je voor 5 dagen groente ca. 10 euro kwijt. Veel goedkoper dan bij de supermarkt en bovendien gezonder en smakelijker. Alles is heel vers.

Vlees eten doen wij regelmatig, biologisch dat weer wel. Maar kleine stukjes, geen grote lappen. En als je een keer stamppot eet, is dat ook lekker zonder vlees. Vooral als je er de lekkere jus door doet die je van het vlees van de dag ervoor over hebt. Voor mij is het een soort sport om met weinig geld goed te eten. En iedere week is het weer een verrassing wat we eten, creatief word je ervan!

Lenie de Zwart

Vegetariërs, doe mee!

De voedselprijzen en de schaal van productie en leverantie vervreemden ons van ons eten. Het vlees is toppunt van onevenredigheid, dat legt beslag op onverantwoord veel economisch en ecologisch vermogen. Consumenten eten het wel, maar willen van de fabricage liever niet weten. En de groene ruimte waar de foute veehouderij uit voortkomt, verwordt tot hetzij monocultuur, hetzij landschapspark.

Als primaire economische activiteit, vraagt juist de voedselproductie om de cultuuromslag naar maatschappelijk verantwoord ondernemen. Initiatieven en trends, bij producenten en consumenten, lijken eraan toe om samen die kant op te gaan. Helaas is er ook sektarisme. Zo lijkt het vegetarisme als maatschappelijke beweging de mogelijkheden van een bredere blik te veronachtzamen.

Vegetariërs, eet vooral geen vlees als u dat niet wilt. Echter, velen van u zijn vooral tegen de vleesfabrieken. Om tot een maatschappelijk verantwoorde voedingsmiddelenproductie voor iedereen te komen, zijn zowel de vleesetende consumenten als de biologisch werkende boeren onontbeerlijk. Gemengd bedrijf met klandizie, goed en gewaardeerd ruimtegebruik. Vegetariërs, doe de stap naar voren en bepleit de consumptie van vlees van gelukkige dieren. Weet uw eigen smaak gerespecteerd en kies maatschappelijk voor organic farming, regionale productie en betrokkenheid bij het landschap. Dan helpt u de zaak flink vooruit.

Maarten Dulfer

Pasta met hanenkammen

De situatie die Pollan (Zaterdag, 28 Februari) schildert voor de USA is in Nederland helemaal niet van toepassing. Je kunt in ons land overal verse groente en fruit kopen, voor zeer lage prijzen en topkwaliteit bij marktkramen, voor meestal redelijke tot iets te hoge prijzen en aanvaardbare kwaliteit bij supermarkten, groenteboeren en biologische winkels. Als er in Nederland te weinig groente gegeten wordt, dan ligt dat dus eerder aan onbekwaamheid en tijdgebrek van de consumenten bij het klaarmaken van groenten.

Volkstuinen zijn mooi, voor wie het wil en kan. De bijdrage aan de nationale voeding is echter bescheiden. Aan mijn 27 jaar moestuinervaring heb ik vooral een heilig respect voor beroepstelers overgehouden: ik kweek zelf goed spul maar de beroeps doen het echt nog veel beter.

Wat vlees betreft: het zou veel helpen als we ieder gedood beest helemaal zouden opeten: ook de organen. Wel eens pasta met hanekammen gehad? Een aanrader! Kortom, zoek een verdere verbetering van ons voedselpatroon vooral in een groeiende culinaire bekwaamheid van de consument. Dan komt alles verder goed.

Dr. Jan A.Schulp

Indianen

Al vanaf dat ik zelfstandig woon eet ik – voornamelijk – biologisch, vers, en vegetarisch. Meegekregen van thuis. Toen ik klein was woonden wij in de VS, het brood was zo vies en wit dat mijn moeder zelf brood ging bakken, met meel van de Healthfoodstore. Het vlees was zo onnatuurlijk roze dat we daar veel minder van aten. De Amerikaanse Indianen leefden vanuit het principe dat je goed voor de aarde zorgt omdat je hem te leen hebt van je kinderen.

Soms voelt het vervelend, als je in de supermarkt een pakje biologische boter koopt en ziet dat deze drie keer zo duur is als de goedkoopste boter. Of als onderzoek uitwijst dat er geen significant gezondheidsvoordeel mee te behalen valt ten opzichte van ‘gewoon’ eten.

Simone Kamp

Ongezonder eten is noodzakelijk

Over goed 40 jaar zijn we met 9 miljard mensen op aarde: 2,5 miljard meer dan de huidige 6,5 miljard. Het areaal landbouwgronden om de bevolking te voeden, neemt in deze veertig jaar echter niet toe. Om iedereen relatief hetzelfde te voeden als nu, moeten we de landbouw intensiveren met een factor 1,38. Ondanks alle dikkertjes in de westerse wereld slaat de balans door naar de ondervoeden: deze factor ligt dus zeker hoger. Dit betekent dat we ons, bij gebrek aan landbouwoppervlak, in de toekomst geen ‘gezonde’, extensieve teelt in eigen moestuintjes meer kunnen permitteren. Dat is verspilling van ruimte en andere, schaarse hulpmiddelen. Ik vestig mijn hoop op intensieve glastuinbouw in gesloten kassen waar vakkundige telers water, voedingsstoffen, zonne-energie en biologische bestrijdingsmiddelen optimaal inzetten. Westlandse tuinders halen nu al 40 kg tomaten per vierkante meter: Ot en Sien lukt dat nooit in hun volkstuintje. Kortom: willen we de wereldbevolking niet blijvend laten lijden onder Schraalhans dan zullen we intensief ons voedsel moeten telen, al lijkt dat ongezond voor sommigen.

Pieter van Genuchten

Eten van het balkon

Als je echt geen geld meer hebt, moet je wel gezond eten. Dat is dan namelijk het goedkoopst. Noodgedwongen weet ik dat nu. Ik raakte al vijf jaar geleden in een zeer ernstige geldcrisis en kan door die ervaring nu eten van tien euro per week en ik eet heel gezond. Wat is er makkelijker dan aardappelen, wortelen, sla, topinamboers, artisjokken en tomaten uit eigen ‘tuin’ (lees: balkon in mijn geval)? En bloembak met ruccola en gewone sla betekent voor een éénpersoonshuishouden als het mijne vier maanden achterelkaar kersverse groente. Het is ook geen extra werk. In plaats van de pot verse rucola van de Lidl direct te consumeren, stop ik het in de plantenbak en oogst zo maandenlang dagelijks mijn portie. Het bespaart ook nog eens loopjes naar de winkel.

Kant-en-klaar maaltijden – laat staan snackbars en restaurants – zijn gewoon veel te duur. Enne... ik ben ook niet vegetarisch. Bij mijn hofleveranciers kosten de hamburgers dertig cent per stuk; ja, moet je ze wel per tien tegelijk kopen, zelf bakken en de overtollige bevroren laten. Het geld dat ik ‘uitspaar’ door snackbars te mijden geef ik nu liever uit aan een biefstuk.

Charlot Hulshoff

Voedselsoevereiniteit

Pollan slaat de spijker op zijn kop door de voorziening van voedsel te koppelen aan de energie- en klimaatcrisis. Deze is namelijk gevaarlijk afhankelijk van fossiele brandstoffen. Genoemde crises kunnen het beste coherent aanpakt worden door de productie en consumptie van voedsel dicht als mogelijk bij elkaar plaats te laten plaatsvinden. Daarbij zou de consument een kostendekkende prijs moeten betalen voor een gezonder, milieu- en diervriendelijker product.

Dat kan alleen via drastische hervorming van de huidige vrijhandelsverdragen om zo voedselsoevereiniteit mogelijk te maken. Door verhoogde importbescherming moeten (ontwikkelings)landen of regio’s als de EU, weer het recht terugkrijgen hun voedsel zoveel mogelijk door eigen boeren te laten produceren. Hiertoe behoort ook een heffing op soja, suikerriet en palmolie, om Europese duurzame alternatieve productie mogelijk te maken. Daarnaast kan door productiebeheersing op Europees consumptieniveau, én het afschaffen van alle handelsverstorende Europese landbouwsubsidies, de dumping in ontwikkelingslanden worden gestopt.

De multinationale agribusiness en handel wordt het zo onmogelijk gemaakt de wereld af te stropen naar de goedkoopste grondstoffen. Buiten hen zijn er louter winnaars van deze hervorming.

Alleen de politieke moed ontbreekt nog.

Guus Geurts, Amsterdam