Eiwit uit vetweefsel veroorzaakt diabetes bij dikke mensen

Dikke mensen krijgen vaak diabetes type 2. Nu is bekend hoe dat kan. (foto ap) An overweight man walks the streets of Washington Tuesday, July 22, 2003. The political debate on fat has spilled over into public policy, with proposals for a junk-food tax, limits on food advertising, demands for more details on labeling and lawsuits against food manufacturers. (AP Photo/Ron Edmonds)
Dikke mensen krijgen vaak diabetes type 2. Nu is bekend hoe dat kan. (foto ap) An overweight man walks the streets of Washington Tuesday, July 22, 2003. The political debate on fat has spilled over into public policy, with proposals for a junk-food tax, limits on food advertising, demands for more details on labeling and lawsuits against food manufacturers. (AP Photo/Ron Edmonds) Associated Press

Overgewicht leidt vaak tot diabetes en nu is een stuk duidelijker geworden hoe dat kan. Vetweefsel produceert een eiwit, CREB, dat cellen minder gevoelig maakt voor insuline: insulineresistentie, ontdekten onderzoekers van het Salk Institute in Californië. En insulineresistentie is dé oorzaak van diabetes type 2. Het vele vet van dikke mensen zorgt dus voor veel CREB, waardoor de insulineresistentie toeneemt (Cell Metabolism, 3 maart).

Diabetes kan ontstaan als de productie van insuline in de alvleesklier wegvalt (type 1) of als de lichaamscellen ongevoelig voor dit hormoon worden (type 2). Insuline transporteert suiker door het bloed naar de cellen en zorgt ervoor dat de suiker de cellen in kan komen. Zowel bij diabetes type 1 als type 2 wordt de opname van glucose belemmerd, zodat na een maaltijd het gehalte daarvan in het bloed gevaarlijk zo kan toenemen dat de bloedvaten beschadigd raken. Bij diabetes type 2 reageert de alvleesklier op het hoge bloedsuikergehalte door meer insuline te maken. Na een aantal jaren houdt de alvleesklier de hoge insulineproductie niet meer vol en gaat de insuline-aanmaak alsnog verloren. Dan moet de patiënt met diabetes type 2 ook insuline spuiten. Mensen die te dik zijn hebben een forse kans om diabetes type 2 te krijgen.

De rol van CREB werd duidelijk toen de onderzoekers het CREB-gen bij muizen uitschakelden. De dieren werden daarna vetgemest. Normale muizen krijgen dan diabetes, maar deze CREB-loze dieren niet. Op termijn leidt deze ontdekking wellicht tot een nieuwe behandeling van deze aandoening. En misschien is de CREB-concentratie in het bloed van mensen ook bruikbaar om dikke mensen te waarschuwen dat de kans op diabetes nu wel erg toeneemt.

CREB was bekend omdat het er bij voedselschaarste voor zorgt dat de lever glucose aan het bloed afgeeft. Dat CREB ook een rol speelt bij een overschot is nieuw. Dat is minder vreemd dan het op het eerste gezicht lijkt, want in beide situaties haalt het lichaam namelijk vooral zijn energie uit de verbranding van vet. In het geval van schaarste gebeurt dit vooral om glucose te sparen ten behoeve van de hersenen, die van glucose afhankelijk zijn. Insulineresistentie is dan een noodmaatregel die ervoor zorgt dat spieren geen glucose meer opnemen. In het geval van overvloed wordt de glucose die niet meteen nodig is opgeslagen als vet.

Wordt de vetvoorraad te groot, dan wordt overgeschakeld op vetverbranding, maar dan vooral om van het overtollige vet af te komen. Huup Dassen