De lezer schrijft over Williamson en extremisme

In de berichtgeving over bisschop Williamson heeft NRC Handelsblad op 25 februari gemeld dat deze, waar het gaat om het aantal Joden dat in de Tweede Wereldoorlog werd vermoord, uitgaat van „hooguit 200.000 tot 300.000, en niet zes miljoen, zoals algemeen wordt aangenomen”. Kiest de krant voor deze neutrale formulering omdat ze zelf geen standpunt wenst in te nemen over het bestaan van gaskamers en het aantal Joden dat is vermoord? Met andere woorden: berust het bestaan van gaskamers en het aantal van zes miljoen op ‘ook maar een mening’?

Joël Schuyer

Brussel

In de krant van 2 maart wordt gesproken van demonstraties in Maastricht waar „extreem-rechts en links” tegenover elkaar stonden. Onderscheidt u ook extreem-links, of is voor u het epitheton ‘extreem’ alleen bij rechtse partijen en stromingen te vinden? Waren de Centrum Partij en de partij van Janmaat extreem-rechts, en is de SGP dat ook? De BZÖ? En was de SP in het begin extreem-links? Zijn Rote Armee Fraktion, Rara en gewelddadige dierenactivisten extreem-rechts of extreem-links? Is Berlusconi rechts of extreem-rechts? Waren de regimes van Pol Pot en Mao extreem-links?

Wat zijn de criteria van de krant in dezen?

D.F.Rijkels

Wassenaar

De krant antwoordt

De formulering „zoals algemeen wordt aangenomen” oogt inderdaad wel heel neutraal, op het hardvochtige af. Daar schuilt echter zeker geen redactionele keuze achter om ons op de vlakte te houden. Wij gaan onverkort uit van het historische feit dat door de nazi’s circa zes miljoen Joden zijn vermoord. Elk revisionisme waarbij deze genocide wordt gebagatelliseerd of zelfs ontkend (kortom, het revisionisme waaraan bisschop Richard Williamson, maar ook historici als David Irving en Robert Faurisson zich schuldig maken) verwerpen wij.

Toch betekent dat niet dat de zinsnede „zoals algemeen wordt aangenomen” niet gebruikt had mogen worden. Wat met die kanttekening is bedoeld, is dat met het voortschrijden van historisch onderzoek nieuwe feiten en interpretaties opdoemen. Zo heeft het na 1945 in Nederland bijna twintig jaar geduurd voordat historici zich consequent met de Jodenvervolging gingen bezighouden. In die zin is geschiedschrijving een „discussie zonder einde”, zoals de historicus Pieter Geyl zei.

Extremisme is niet voorbehouden aan rechts. In de gewraakte zin ontbreekt een koppelstreepje („extreem-rechts en -links”), maar nog beter was geweest „extreem-rechts en extreem-links” te schrijven. Dat zou trouwens ook meer recht hebben gedaan aan ‘gewoon’ links, dat in Maastricht niet demonstreerde, omdat het geen heil ziet in de polariserende en escalerende tactiek van extreem-links.

De lezer stipt een belangrijke kwestie aan. Begrippen als ‘extreem’ en ‘ultra’ worden vaak nogal slordig gebruikt, net als ‘stalinistisch’ (wanneer bedoeld wordt: autoritair, of bureaucratisch). Een dagblad is geen wetenschappelijke studie. Maar dat laat onverlet dat ook wij moeten weten waarom we een term bezigen. Dit klemt des te meer omdat begrippen als ‘links’ en ‘rechts’ hun vanzelfsprekende betekenis hebben verloren. Links kan conservatief (behoudend) zijn en rechts progressief (vooruitstrevend). Zo wil de SP de verzorgingsstaat behouden, en is de PVV voorstander van drastische maatregelen om de immigratie te beperken. Om de zaken verder te compliceren, les extrèmes se touchent: zie de carrière van het RAF-lid Horst Mahler, die extreem-links terrorisme verruilde voor extreem-rechts nationalisme.

Wat betreft enkele van de andere organisaties en personen die de lezer noemt, denk ik dat we die als volgt kort zouden kunnen typeren: conservatief xenofoob (Centrum Partij), populistisch chauvinistisch (BZÖ), theocratisch christelijk (SGP), orthodox christen-democratisch (ChristenUnie), gewelddadig autonoom (RaRa), anti-stedelijk maoïstisch (Pol Pot) en stalinistisch (Mao) – maar dan wel in de eigenlijke, revolutionaire zin van het woord.

Sjoerd de Jong

Plaatsvervangend hoofdredacteur

Nieuwe kwesties, voorzien van naam en woonplaats, naar lezerschrijft@nrc.nl