Clip en crisis

Clip en crisis Dvd N.E.R.D.
Clip en crisis Dvd N.E.R.D.

Popmuziek heeft ook een functie als thermometer in het achterwerk van de maatschappij. Alleen is het niet zo’n heel betrouwbare. De ene maatschappelijke ontwikkeling leent zich beter voor fel protest of poëtische verklanking dan de andere. De Vietnamoorlog trok stevige sporen in de pop, van Jimi Hendrix tot en met Boudewijn de Groot, maar de beide Golfoorlogen tegen Irak spraken minder tot de verbeelding. Al zong reggaezanger Coco Tea begin jaren negentig over „no blood for oil”.

De economische crisis van de vroege jaren tachtig drukte zijn stempel diep op de ‘postpunk’ van die jaren: stemmige muziek waarin frêle, gevoelige jongelieden het leed van jeugdwerkloosheid en nucleaire doem op de schouders droegen. In die jaren had je ook de crisisfunk: nadere omschrijving overbodig.

Gek genoeg beleefden zulke stijlen een paar jaar geleden al een vruchtbare opleving, toen er van een hernieuwde crisis nog geen sprake was. Hoe die van nu de popmuziek zal beïnvloeden, is nog een open vraag. We doen het voorlopig even met de clip van Sooner Or Later van N.E.R.D. Het liedje gaat eigenlijk helemaal niet over de crisis: het is een zoetig, Beatle-achtig (wat dat ook maar over de tijdgeest mag zeggen) liefdesliedje, maar wel met de toepasselijke, terugkerende regel „Sooner or later it comes all crushing down”.

Die regel is uitvergroot in de clip. We zien wanhopige handelaren op de beursvloer, die hun broodwinning bijna letterlijk in rook zien opgaan. Alle cijfers zijn rood, alle pijlen wijzen neerwaarts op de talrijke beeldschermen die hen omringen. De wanhoop spat van hun verwrongen, zwetende gezichten. Zo ziet een werkdag op de beurs dezer dagen eruit.

De enige die het hoofd koel houdt, is een schoonmaker met een guitig kopje. Pharrell Williams, het gezicht van N.E.R.D., wisselt veeg- en dweilwerkzaamheden af met ontspannen gemusiceer met zijn bandje. De kunsten gaan immers altijd door, al worden de muzikanten wel decoratief bestrooid met papiersnippers: verscheurde waardepapieren kennelijk.

Uiteindelijk komt alles op zijn pootjes terecht. De cijfers worden weer in het groen geprojecteerd, de pijlen wijzen weer opwaarts. De stug doorvegende, -zingende en -feestende Williams kreeg gelijk: het komt weer op zijn pootjes terecht. Het vage type dat na afloop van het liedje met papieren zakken vol vreemde handelswaar, malle beloften en contant geld aan komt zetten, wordt de deur gewezen. Dat het leven en de economie maar snel de kunst mogen navolgen.