Voetbalclubs strijden tegen webpiraten

Veel mensen kijken via illegale livestreams naar het eredivisievoetbal op het net.

Illegaal omdat de rechten berusten bij de clubs, dus een inbreuk op het auteursrecht.

Met vele duizenden zaten ze zondagmiddag voor hun computers: voetbalfans die via internet live eredivisiewedstrijden keken. Maar gratis voetbalbeelden op internet, via sites als SopCast, Justin, Myp2p of Valpa zijn steeds moeilijker te vinden. Dat komt vooral door een offensief van de eigenaar van de rechten, Eredivisie CV, vertegenwoordiger van de clubs. „We hebben er inmiddels meer dan dertig succesvol aangepakt”, zegt directeur Alex Tielbeke.

Aanvankelijk leek het dweilen met de kraan open. Drie, vier jaar geleden kwamen ze nog via buitenlandse sites – vage beelden van NEC-De Graafschap met commentaar in het Chinees of Arabisch. Maar met verbeterde apparatuur werden de beelden scherper en groeide het aantal verwijzingen ernaar. De livestreams, peer-to-peer, worden nu gewoon van het kanaal van de officiële zendgemachtigde, betaalzender Eredivisie Live, geplukt en op internet gezet. Illegaal, want de rechten van de beelden berusten bij de clubs, dus is er sprake van een inbreuk op het auteursrecht, zegt Tielbeke.

Exploitanten van sportcompetities – niet alleen in Nederland – vrezen dat het met de sportwereld dezelfde kant op zal gaan als met de muziek- en filmindustrie, die door toedoen van internet volledig op hun kop werden gezet. Via talloze sites over de hele wereld zijn inmiddels sportevenementen gratis te volgen, van de Amerikaanse NBA (basketbal) tot en met de Indiase cricketcompetitie. Veel sites vragen zelfs geld voor de illegale livestreams. Volgens een in november verschenen internationaal rapport over internetpiraterij in de sport, het Background Report on Digital Piracy of Sporting Events, werden vorig seizoen op 177 sites illegale beelden vertoond van de hoogste Engelse voetbaldivisie, de Premier League. Illegale livestreams van cricketwedstrijden werden in drie jaar op 941 verschillende sites gezien, terwijl de zendgemachtigden honderden miljoenen dollars hadden betaald voor de exclusieve rechten.

De sportautoriteiten laten het er niet bij zitten, maar het fenomeen is moeilijk te bestrijden. Zo onderzoeken elk weekeinde zes specialisten namens Eredivisie CV op internet of de beelden ergens illegaal te zien zijn. Afgelopen weekeinde traceerden zij nog drie nieuwe „partijen” op internet – ze zijn inmiddels gestopt, zegt Tielbeke.

Eredivisie CV begon in augustus met Endemol de betaalzender Eredivisie Live die alle duels uitzendt. Op dit moment heeft de zender volgens Tielbeke meer dan 320.000 abonnees. Via de officiële site kunnen fans bovendien een wedstrijd live bekijken voor 6 euro. Hoeveel kijkers de duels illegaal zien? Tielbeke wil zich niet aan schattingen wagen.

Maar hij boekt ontegenzeggelijk succes in de strijd tegen internetpiraten, blijkt op sites die niet meer verwijzen naar de livestreams van de eredivisieduels. Op enkele staat zelfs expliciet dat verwijzingen zullen worden verwijderd, zoals op de populaire Nederlandse linksite Myp2p.eu.

De Nederlandse aanbieder Valpa.nl ging door het stof na te zijn aangesproken door de officiële houder van de rechten op de beelden. „Via deze website, valpa.nl, is zonder toestemming van de Eredivisie CV (...) livebeeldmateriaal openbaar gemaakt van en/of zijn links ter beschikking gesteld naar wedstrijden (...). Noch voor het openbaar maken van het beeldmateriaal van (live)voetbalwedstrijden, noch het aanbieden van de links naar live eredivisiewedstrijden had valpa.nl toestemming.”

De site legt ook nog uit waarom de streams werden doorgegeven. „Wij dachten niets illegaals te doen, aangezien we alleen maar een portaal waren naar voetbalstreams. Toch blijkt dit niet, en wij willen geen ruzie met de Eredivisie CV en een rechtszaak tegen ons aangespannen krijgen.”

Daaruit blijkt welke strategie Eredivisie CV toepast om de sites het zwijgen op te leggen, al wil Tielbeke daar niet veel over kwijt. Wel dat de clubs alle mogelijke juridische stappen zullen ondernemen om hun intellectuele eigendom te beschermen. Het geplande kort geding tussen Eredivisie CV en Myp2p heeft niet plaatsgevonden. „Myp2p heeft eieren voor zijn geld gekozen.”

Overigens is nog niet duidelijk waar sites wel en niet naar mogen verwijzen. Uit de schaarse jurisprudentie blijkt dat de kwestie juridisch te complex is om in kort geding te behandelen. ICT-jurist Arnoud Engelfriet pleit daarom voor wetgeving op dit gebied, al zal dat lastig zijn. „Je kunt niet elke zoekmachine die naar beelden verwijst strafbaar stellen.”

Hoeveel de eredivisieclubs aan inkomsten mislopen door de illegale livestreams kan Eredivisie CV niet zeggen. Tielbeke: „Elke euro die wij hierdoor derven is er één te veel. De eredivisie doet er alles aan om in Europa onze concurrentiepositie overeind te houden. Als de beelden overal te zien zijn, wordt de eredivisie daarmee niet geholpen. Fans die naar illegale livestreams kijken, benadelen hun club.”

Dat geldt in mindere mate voor een site als YouTube, waarop wel beelden vanuit het Nederlands voetbal te zien zijn, maar geen livestreams. Met YouTube is de Eredivisie CV verwikkeld in een principiële discussie. YouTube vindt dat het niets fout doet, omdat de site alleen een platform is dat faciliteert voor gebruikers die er beelden op zetten. Tielbeke vindt dat standpunt „veel te gemakkelijk”. Een platformeigenaar, stelt Eredivisie CV, „moet illegale content actief verwijderen en niet wachten totdat wij het hebben gesignaleerd. YouTube ontkent ook niet dat het illegaal is. Sterker nog, als wij het aangeven zijn de streams binnen 24 uur van YouTube verdwenen.”