Melkwegstelsel blijkt sneller te draaien en is dus ook zwaarder

Het melkwegstelsel is een reusachtige, afgeplatte verzameling van sterren, gas en stof, draaiend om een gemeenschappelijk centrum. Astronomen hebben nu ontdekt dat dit alles wat sneller draait dan tot nu toe werd gedacht. En dat betekent weer dat de totale massa van het melkwegstelsel groter moet zijn dan tot nu toe berekend. Dit blijkt uit de eerste resultaten van een langlopend project dat tot doel heeft de spiraalstructuur van het melkwegstelsel gedetailleerd in kaart te brengen. De resultaten verschijnen in de Astrophysical Journal.

Al lang is bekend dat ons melkwegstelsel een spiraalstructuur heeft, maar omdat wij er zelf in zitten is die structuur heel moeilijk te ontrafelen. Vanuit onze positie – in het hoofdvlak van het stelsel – zien we alle spiraalarmen namelijk achter elkaar liggen. Alleen door het meten van hun afstanden kunnen de spiraalarmen van elkaar worden onderscheiden. Tot nu toe konden deze afstanden alleen op een indirecte manier worden bepaald, wat vrij grote onzekerheden met zich meebracht.

Met wereldwijd gekoppelde radiotelescopen kan de positie van puntvormige radiobronnen in de spiraalarmen nu zo nauwkeurig worden gemeten, dat hun schijnbare ‘wiebeling’ als gevolg van de beweging van de aarde rond de zon kan worden bepaald. Deze ‘jaarlijkse parallax’ levert direct de afstand op. Ook kan zo de ruimtelijke snelheid en bewegingsrichting van de radiobronnen worden bepaald. De gebruikte radiobronnen zijn methanolmasers: gaswolken die radiostraling uitzenden.

Uit de eerste metingen van dit onderzoeksproject blijkt nu dat de omloopsnelheid van de sterren in de buurt van de zon niet 220 maar 250 kilometer per seconde bedraagt. Deze snellere rotatie impliceert dat de totale massa van het stelsel ongeveer 50 procent groter moet zijn om alles bijeen te houden. Die massa is nu vergelijkbaar met die van het Andromedastelsel, het meest nabije spiraalstelsel.

George Beekman