In Fictie

De actualiteit weerspiegelt de kunst. Deze week hield de Amerikaanse president Obama, fan van Abraham Lincoln, zijn officieuze State of the Union. Filmtip met enge moordenaar.

Wouter Bos lijkt voorlopig genoeg te hebben aan het boek van zijn ex-minister Ella Vogelaar, Twintig maanden knettergek. In het buitenland grijpen politiek leiders verder terug, om inspiratie te vinden in deze barre economische tijden. De Britse premier Gordon Brown prees in The Guardian een boek aan over de New Deal, het antwoord van de Amerikaanse president Franklin Roosevelt op de crisis van de jaren dertig: FDR. The First Hundred Days van de historicus Anthony J. Badger. De Amerikaanse president Obama kijkt nog verder terug in de geschiedenis, met zijn veelvuldige verwijzingen naar zijn inspiratiebron Abraham Lincoln, de president die de Verenigde Staten bij elkaar hield tijdens de burgeroorlog (1861-1865) en de slavernij afschafte.

Je mag wel spreken van een lichte obsessie bij Obama. Niet alleen maakte hij dezelfde treinreis als Lincoln aan de vooravond van zijn inauguratie, hij liet zelfs exact het menu kopiëren van de maaltijd die Lincoln nuttigde bij zijn beëdiging.

Ook in de eerste (officieuze) State of the Union die de president deze week hield, ontbrak een verwijzing naar het historische tijdvak van Lincoln niet: „De geschiedenis leert ons dat op momenten van economische omwenteling en transformatie, deze natie reageerde met doortastend optreden en grote ideeën. Te midden van een burgeroorlog legden we spoorwegen aan van kust tot kust die de handel en industrie aandreven.”

Niet Reagan of Roosevelt, maar Lincoln is het historische voorbeeld dat waarschijnlijk het meeste zegt over hoe Obama politiek wil bedrijven. Dat gaat verder dan louter de speciale belangstelling die Obama, vanwege zijn familieachtergrond, wellicht heeft voor de president die een einde maakte aan de slavernij. Een lijvige studie die door de lof van Obama de bestsellerlijsten is opgestuwd, is Team of Rivals. The Political Genius of Abraham Lincoln van de historica Doris Kearns Goodwin. Zij richt haar blik vooral op de politieke manier van opereren van Lincoln, in zijn kabinet en daarbuiten. Het beeld dat oprijst is dat van een mix van vastheid en helderheid in Lincolns principes en idealen met grote flexibiliteit, pragmatisme en gematigdheid bij de uitvoering van zijn beleid. Dat is een combinatie van eigenschappen die Obama na aan het hart ligt.

Ook op het gebied van film valt er voor Obama veel te halen – Lincoln is de president over wie de meeste films zijn gemaakt: Abraham Lincoln, (1930) bijvoorbeeld, de eerste geluidsfilm van de beroemde D.W. Griffith. Nogal houterig van opzet, met een president die te pas en te onpas, als een plaat die blijft hangen, verklaart: „The union must be preserved.” Maar wel een film met een nog altijd spannende aanslag op de president, en een heel enge John Wilkes Booth (Ian Keith), de moordenaar van Lincoln. Geen echte klassieker, maar voor de ware Lincolnfan mag dat geen doorslaggevend bezwaar zijn.