Extreme argwaan

De Engelse journalist Dominic Lawson schreef eens dat er niets is dat verpieterde oude grootmeesters zo opwindt als een openingsnieuwtje. Volgens mij neemt de belangstelling voor openingsnieuwtjes bij oude grootmeesters, verpieterd of niet, juist sterk af en in het algemeen lijkt me de grootste opwinding bij iets anders te ontstaan: bij een beschuldiging van vals spelen met behulp van moderne elektronica.

Het is inderdaad een reëel probleem; het vals spelen zelf, de aantasting van de goede naam van iemand die ten onrechte beschuldigd wordt, maar ook de harde preventiemaatregelen die worden overwogen.

Ongeveer een week geleden waren er twee gevallen, van bedrog wil ik niet zeggen, maar in ieder geval van beschuldigingen. In het Pfalz Open verzocht Sergei Tiviakov om zijn partij tegen de Duitser Leonid Milov niet live op het internet te zetten, omdat hij dacht dat Milov hulp van buiten kreeg.

Het verzoek werd ingewilligd. Tiviakov won die partij en later ook het toernooi. Het getal van zijn toernooioverwinningen valt niet meer te schatten en op de virtuele ratinglijst staat hij nu op de 27ste plaats, ver boven de rest van Nederland.

Een dag later deed zich een ander geval voor in het Aeroflot Open in Moskou. In de zesde ronde speelde Sjachriar Mamediarov uit Azerbaidzjan, de sterkste speler van het toernooi, met wit tegen de Rus Igor Koernosov.

Mamediarov zette een wilde aanval op waar niets uitkwam en kreeg na de 14de zet argwaan. Hij bood remise aan, wat geweigerd werd.

Koernosov heeft ruim 100 ratingpunten minder dan Mamediarov en hij had zwart. Weliswaar stond hij al iets beter, maar toch vond Mamediarov zijn weigering verdacht. Nog verdachter vond hij het dat Koernosov heel vaak de speelzaal verliet en dan steeds zijn jasje meenam.

Mamediarov verloor na 21 zetten. Wedstrijdleider Geurt Gijssen, die al tijdens de partij gewaarschuwd was, onderzocht het jasje van Koernosov en vond daarin geen zakcomputer maar slechts een pakje sigaretten, een aansteker en een pen.

Bij oudere schakers komen nu herinneringen op aan Fischer-Spassky in 1972, toen op verzoek van de Russen de stoel van Fischer werd onderzocht op chemische wapens en er alleen twee dode vliegen in de buizen van de stoel werden gevonden.

Mamediarov, gesterkt in zijn argwaan doordat hij had gezien dat de zetten van Koernosov overeenkwamen met de aanbevelingen van de computer Rybka, trok zich boos uit het toernooi terug en vervolgens werd er op de website chessvibes.com een heftige discussie over het geval gevoerd. De laatste keer dat ik keek waren er al 147 reacties.

Hoewel de meeste discussianten niet in de schuld van Koernosov geloofden, werden er draconische maatregelen voorgesteld om bedrog tegen te gaan, zoals een absoluut verbod om de speelzaal te verlaten, met slechts een keer per uur een plaspauze. Iemand anders vroeg zich af of het niet onwettig was om een schaker in nood te verhinderen de blaas te legen.

Nationalistische gevoelens kwamen boven. De een schreef dat het altijd schakers uit Azerbaidzjan waren die voor problemen zorgden. Een ander schreef dat de Russen waarschijnlijk al voor het begin van toernooi verborgen elektronica hadden aangebracht om hun landgenoten te helpen.

Er was ook iemand die zich Simmillion noemde, de naam van het alter ego van Willem Frederik Hermans. Deze Simmillion schreef, misschien voor de grap, dat Mamediarov effectiever had kunnen optreden door Koernosov een klap in het gezicht te geven, liefst een harde, of door hem achterna te gaan naar de wc.

Foei Simmillion, zo heeft Hermans het ons niet geleerd! De grote schrijver was niet wars van een pittige polemiek, maar van geweld hield hij niet.

Sjachriar Mamediarov - Igor Koernosov, Aeroflot Open zesde ronde

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. f3 d5 4. cxd5 Pxd5 5. e4 Pb6 6. Pc3 Lg7 7. Le3 0-0 8. Dd2 Pc6 9. 0-0-0 f5 10. h4 fxe4 11. h5 Wit trekt hard van leer. 11...gxh5 12. d5 Pe5 13. Lh6 Pec4 14. Dg5 Tf7 Deze stelling was al minstens vier keer eerder voorgekomen, dus je hoeft als zwartspeler niet over bijzondere gaven of elektronische hulpmiddelen te beschikken om het ook zo te doen. 15. Lxc4 Pxc4 16. Td4 Omdat er zoveel over Rybka gepraat werd merk ik op dat mijn Rybka hier 16. d6 Pxd6 17. Txh5 aanbeveelt, met een klein voordeel voor zwart. 16...Dd6 Een nieuwe zet. In een Europees kinderkampioenschap in 2003 werd hier eens 16...Pd6 gespeeld. Als ongeveer gelijkwaardig aan 16...Dd6 geven de computers 16...Pxb2 met de bedoeling 17. Kxb2 c5. 17. Lxg7 Txg7 18. Dxh5 Df4+ 19. Kb1 Lf5 20. fxe4 Lg4 21. Pge2

Een grove fout waarna zwart meteen gewonnen staat. Wit had 21. Dh6 moeten doen, al zou zwart daarna niets te klagen hebben. 21...Dd2 Na deze onverwachte zet gaf wit woedend op. Na 22. Txd2 Pxd2+ 23. Kc2 Lxh5 had wit met een kwaliteit minder nog wel verzet kunnen bieden, maar daarvoor was hij niet in de stemming.

Hans Ree