DUURZAAM OVERLEVEN

Jo Hermans Energie survival gids, Uitgegeven door Bèta Text, € 19,90, 192 bladzijden.

Wie leeft energiebewuster? De man die ’s morgens achteloos zijn scheerapparaat pakt? Of de man die ouderwets naar een scheerkwast grijpt?

Het antwoord kun je voelen, schrijft Jo Hermans in de Energie survival gids. Het scheerapparaat wordt hooguit lauw, en toch laten wrijving in de lagers en de scheerkop en elektrische verliezen in de motor bijna alle energie in warmte overgaan. Anders gezegd: veel energie verbruikt de man met het scheerapparaat niet. Het is het equivalent van één seconde de warmwaterkraan laten stromen, schrijft Hermans. Daar kan de man met de kwast niet tegenop.

Sommige dingen vermoedden we al. Wie de hoogste lichtopbrengst uit een kaars wil halen, moet die kaars in de verbrandingsoven van een elektriciteitcentrale gooien en thuis op de stroom uit die centrale een spaarlamp laten branden. Wie met zijn tweeën een weekendje naar Barcelona wil, kan energietechnisch gezien beter een volgeboekte charter pakken dan de auto die halfleeg blijft.

Maar Hermans, oud-hoogleraar natuurkunde in Leiden, doet meer dan tips geven. Naast het energieverbruik in en rond huis, behandelt hij uitgebreid de haken en ogen van kernenergie, de zin en onzin van biodiesel, de voors en tegens van wind- en zonne-energie en de beloftes van energie uit water en uit de grond. De kaders met technische details doen wat veel aan een schoolboek met verdiepingsstof denken, maar de grafieken en tabellen werken heel verhelderend. Het fijnst is dat het rekenwerk – ‘praten over energie zonder gevoel voor hoeveelheden is luchtfietserij’, schrijft Hermans – makkelijk te volgen is.

Voor wie is het boek bedoeld? In de kleine ‘goed nieuws’ hoofdstukjes – bijvoorbeeld over zonnecollectoren in de Bijlmer – schemert enig idealisme door. Zelf schrijft Hermans in zijn voorwoord dat hij een basis wil bieden om op twee fronten te overleven: als burger die met stijgende energieprijzen kampt, en als samenleving die naar duurzame energie moet overschakelen. En dat klopt wel. Dit boek past in elk natuurkundelokaal. En in ieder huis waarvan de bewoners óók aan de samenleving denken als ze een beslissing nemen op energiegebied.