Daling Japanse export is slecht teken

De daling van de Japanse export met 46 procent in januari weerspiegelt niet alleen de eigen zwakte van het land; ook de exporten van andere Aziatische landen zijn met vergelijkbare percentages gekelderd. Een nog enigszins hoopvolle mogelijkheid is dat de Verenigde Staten hun door de recessie veroorzaakte overtollige voorraden aan Azië hebben uitbesteed. Maar dit kan ook een voorafschaduwing zijn van een veel ernstiger inzinking van de wereldhandel.

De Japanse export is met 46 procent ingezakt, en de Japanse betalingsbalans vertoont een groot tekort, maar andere Aziatische exportcijfers duiden erop dat de onevenwichtigheid van de betalingsbalans vooral te wijten is aan de ultrasterke yen. De exporten uit Korea en Taiwan, wier munten zwak of gelijk bleven ten opzichte van de Amerikaanse dollar, zijn net zoveel gedaald als die van Japan, maar de importen van die landen zijn net zo hard achteruitgegaan, zodat hun handelsbalans niet werd aangetast.

De Aziatische handelscijfers van vorige maand leken erop te wijzen dat de scherpe exportdaling tussen september en december veroorzaakt werd door de onverkrijgbaarheid van handelsfinanciering. Maar de cijfers van januari zijn aanzienlijk slechter dan die van december, hoewel de omstandigheden op de mondiale kredietmarkten enigszins zijn verbeterd. Vandaar dat het waarschijnlijk lijkt dat de aanhoudende zwakte van de Aziatische exporten van fundamentelere aard is.

Er zijn tenminste twee mogelijkheden. De eerste is dat de aanvoerketen naar de Amerikaanse consument tot stilstand is gekomen, waardoor er overschotten zijn ontstaan bij Chinese leveranciers, en nog grotere overschotten in landen die onderdelen leveren aan Chinese fabrieken (de Japanse export naar China was in januari 45,1 procent lager). Dat zou neerkomen op het uitbesteden door de VS van een door de recessie veroorzaakt voorradenprobleem, waarbij de Amerikanen profiteren van het hogere Aziatische liquiditeitspeil, zodat de voorraden in Azië zelf gefinancierd kunnen worden.

De andere mogelijkheid is dat de neergang van de Aziatische export pas de eerste fase is van een inzinking van de wereldhandel, die mogelijk net zo ernstig zal zijn als de daling van 65 procent in de jaren dertig. Dat is slecht nieuws voor de wereldeconomie.

De komende maanden zullen de Aziatische handelscijfers meer licht op deze zaak werpen. Als het probleem er een van de voorraden is, moet het minder pregnant worden als de Amerikaanse vraag op een lager peil stabiliseert. Maar een aanhoudende verslechtering van het Aziatische exportbeeld kan erop duiden dat een duisterder mogelijkheid op de loer ligt.

Martin Hutchinson