Subtiele betovering van Kraijer is soms te sereen

Expo

Juul Kraijer

in het Cobra Museum in Amstelveen t/m 13/4

Mythen waren vroeger voor kunstenaars een godsgeschenk. Tussen de vaak strenge regels door – over harmonie, deugd, bescheidenheid – kon je daarmee toch enigszins losgaan. De slangenkop van Medusa die zo beangstigend was dat haar reflectie zelfs haar eigen dood zou betekenen. Het mooie meisje Daphne dat werd achtervolgd door een seksueel gewelddadige Apollo en de goden aanriep. Haar smeekbede werd verhoord: de goden besloten haar in een boom te veranderen – voorgoed.

Kunst over mythen gaat vaak over primitieve angsten, over werelden waar blikken letterlijk kunnen doden en waar nooit iets echt goed afloopt. Een hint daarvan vind je in de vrouwportretten van Juul Kraijer, een Nederlandse kunstenaar die nu in het Cobra Museum exposeert. Ze laat er zo’n dertig kleine werken zien, veelal tekeningen, een paar bronzen, films en foto’s. Een verschil tussen haar werk en dat van andere fabelillustraties is dat haar personages hun dramatische lot gelaten ondergaan. Hun gezichten en halzen lossen op in zwermen insecten en pikkende vogeltjes, hun haardossen veranderen in takken en doornstruiken. Het deert ze niet.

Aanleiding voor de tentoonstelling is de Thérèse Schwartz-Van Duyl prijs voor de portretkunst die Kraijer ontving. Een prijs is op zijn plek, omdat Kraijers stijl vol subtiele betovering al jaren volwassen en herkenbaar is.

Maar er bestaat ook zoiets als te veel sereniteit. Dat voel je vooral als je beneden in het museum een tekening van Kraijer ziet. Op de tekening staat een soort Daphne die verandert in een boom. Takken groeien uit haar borst, schaduwen van bladeren vallen over haar fijne gelaatstrekken. Net als Kraijers andere vrouwen is deze figuur compleet één met het hogere, maar de dynamiek van de natuur om haar heen geeft dit werk een magische grandeur die je bij de andere werken eigenlijk wel mist.

Sandra Smets