Ex-president Servië Milutinovic vrijuit

Vijf naaste medewerkers van Slobodan Milosevic zijn veroordeeld voor hun aandeel in de Kosovo-oorlog. Zijn opvolger werd vrijgesproken.

Oorlogsmisdaden in Kosovo – het was een belangrijk onderdeel van de aanklacht tegen de Joegoslavische president Slobodan Milosevic. Gisteren veroordeelde het Joegoslavië-tribunaal vijf naaste medewerkers van Milosevic tot celstraffen van 15 en 22 jaar voor hun rol tijdens de oorlog in Kosovo in 1999. Veel burgers sloegen op de vlucht voor het Servische geweld waaraan een einde kwam door bombardementen door de NAVO.

Saillant is dat ex-president Milan Milutinovic van Servië, gisteren werd vrijgesproken. In 1997 volgde hij Slobodan Milosevic op als president, een functie die hij tot 2002 zou bekleden. Milutinovic stond in Servië bekend als een apparatsjik die bang is voor zijn eigen schaduw. Als politicus is hij nooit méér geweest dan een trouwe uitvoerder van Milosevic’ opdrachten. Milutinovic was dan ook met stomheid geslagen toen hij hoorde dat hij door het tribunaal was aangeklaagd. Hij verstopte zich dagenlang. Hoopte dat hij door zijn ‘betekenisloosheid’ zou worden gered. De internationale gemeenschap zou toch wel weten dat hij niks te zeggen had?

Milutinovic keek strak voor zich uit, toen rechter Iain Bonomy hem vrijsprak. Nog wat formaliteiten regelen in de gevangenis van Scheveningen en hij kan op het vliegtuig stappen naar Belgrado.

Betekent de vrijspraak van de 66-jarige Milutinovic nu ook dat Milosevic vrijuit zou zijn gegaan wat betreft de Kosovo-aanklacht? Absoluut niet. Het vonnis laat zich lezen als het judicium tegen Milosevic; dit vonnis kon nooit worden uitgesproken omdat hij stierf voordat het proces was afgerond. „In de praktijk was het Milosevic – soms aangeduid als de opperbevelhebber – die de echte leiding over het Joegoslavische leger had tijdens de oorlog”, aldus Bonomy. Een postume veroordeling van de oud-president van Joegoslavië.

Vijf naaste medewerkers kregen gisteren lange celstraffen. De ex-vicepremier van Joegoslavië Nikola Sainovic (60), oud-stafchef Nebojsa Pavkovic (62) en oud-politiecommandant Sreten Lukic (53) kregen een straf opgelegd van 22 jaar voor misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. De rechtbank vond bewezen dat zij de bedenkers en uitvoerders waren van een campagne „om een deel van de Kosovaar-Albanese bevolking te verdrijven en zo de etnische samenleving van Kosovo te veranderen en de provincie onder controle van de autoriteiten te houden”. Ex-minister van Defensie Dragoljub Ojdanic (67) en oud-commandant Vladimir Lazarevic (59) werden tot vijftien jaar cel veroordeeld voor gewelddadige deportatie van Kosovo-Albanezen. De advocaten van Sainovic en Ojdanic gaan in hoger beroep. De andere advocaten en de aanklagers zullen eerst het vonnis bestuderen voordat ze een besluit nemen.

De deportatie van 700.000 tot 800.000 Kosovo-Albanezen en de moord op honderden burgers tijdens de oorlog was „een zorgvuldig opgezet plan van etnische zuivering”, zei aanklager Hannis aan het begin van het proces in juli 2006. In augustus vorig jaar werden de rechtszittingen afgerond en waren 235 getuigen gehoord.

Op basis van deze getuigenissen en bewijsstukken concludeerde Bonomy dat de Servische politie en het leger verantwoordelijk waren voor deze „geweldscampagne” waarbij huizen en moskeeën in brand werden gestoken, vrouwen verkracht, mannen mishandeld en vermoord. Leger en politie creëerden een „atmosfeer van terreur” om de bevolking te verjagen. Het plan was zorgvuldig opgezet door bewapening van Serviërs in Kosovo, terwijl de Kosovo-Albanezen hun wapens moesten inleveren.

In Servië was nauwelijks belangstelling voor het proces, hoewel het vonnis wel rechtstreeks werd uitgezonden op televisie. „Het vonnis is een bevestiging dat het om een politiek proces ging”, reageert Ivica Dacic, de Servische minister van Binnenlandse Zaken en leider van de Servische Socialistische Partij, de partij van Milosevic.