Ook in Nederland: charity auction!

Op de Two in One veiling doen diverse kunstenaars hun werk van de hand . De opbrengst komt ten goede aan kunstcentra de Appel en Witte de With.

Honderd vooraanstaande kunstenaars vragen een kunstwerk te schenken voor een veiling. Met dat ongebruikelijke initiatief proberen de kunstcentra de Appel en Witte de With hun toekomstplannen te financieren. Minister Plasterk (Cultuur, PvdA) steunt het initiatief en heeft toegezegd de kijkdagen van de veiling te zullen openen.

Op de Two in one gedoopte veiling, die op woensdag 20 mei bij Christie’s in Amsterdam wordt gehouden, zal zowel werk worden aangeboden van gevestigde namen als Andreas Gursky, Stephan Balkenhol en Ilya & Emilia Kabakov als van rijzende sterren als William Hunt, Erik van Lieshout en Pieter Hugo. Van het hamerbedrag van elk kunstwerk is 15 procent bestemd voor de kunstenaar en 85 procent voor beide kunstcentra.

Nicolaus Schafhausen, directeur van Witte de With in Rotterdam, raakte vorig jaar in gesprek met Christie’s over een veiling als middel om fondsen te werven. Toen al snel bleek dat Ann Demeester, directeur van de Appel in Amsterdam, soortgelijke plannen had, werd besloten één grote veiling te organiseren.

Dat hun ideeën sporen is minder toevallig dan het lijkt, zegt Demeester. „Nicolaus komt uit Duitsland en ik uit België. In Duitsland heeft elke Kunstverein zijn eigen charity auction. En ook in België is het gangbaar dat kunstcentra zoeken naar particulier geld.”

Kunstenaars inschakelen om fondsen te werven – bij haar Nederlandse collega’s proeft Demeester gêne om zo’n actie op touw te zetten. „Het museum is er in hun ogen om te geven en te faciliteren, niet om kunstenaars om een wederdienst te vragen.”

Maar de kunstenaars die door Witte de With en de Appel werden aangeschreven – zonder uitzondering mensen die bij deze centra hebben geëxposeerd – bleken voor het merendeel zeer bereid een kunstwerk voor het goede doel af te staan. En vaak meer dan een kleine tekening, vertelt Demeester. Zo doneerde de gevierde Noorse kunstenaar Bjarne Melgaard een serie van vijf schilderijen.

Demeester: „Natuurlijk doe ik mee. Graag, dat was de meest voorkomende reactie. Ook van de kunstenaars die soms wekelijks zo’n verzoek krijgen. Velen zeiden blij te zijn eindelijk iets te kunnen terugdoen voor een instelling die belangrijk is geweest voor hun carrière.”

Joep van Lieshout, oprichter van het kunstbedrijf Atelier Van Lieshout en bestuurslid van de Appel, stond een groot beeld af, Man ripped open III, dat door Christie’s is getaxeerd voor 8.000 tot 12.000 euro. Van Lieshout: „Als iemand het zich kan permitteren om mee te doen, ben ik het. Witte de With en de Appel spreken internationaal tot de verbeelding, maar als je ziet met hoe weinig geld ze moeten rondkomen. Daar moet nodig wat aan gebeuren.”

De twee kunstinstellingen hoopten elk een ton aan de veiling over te houden. Maar die verwachting dateert nog van voor de kredietcrisis, zegt Demeester. „We hebben nu geen idee wat we kunnen verwachten. De booming hysterie in de kunstmarkt is voorbij. Wij bieden op deze veiling geen werken van Damien Hirst aan en het is ook niet de collectie van Yves Saint Laurent.”

Dat Christie’s desondanks niet is afgehaakt, noemt Demeester „bijzonder”. „Deze veiling betekent een positieve impuls voor het imago van veilinghuis.”

Judith van Ingen, specialist hedendaagse kunst bij Christie’s, is ervan overtuigd dat de veiling heel wat teweeg zal brengen: „Alleen al de kijkdagen worden een happening. We organiseren een symposium en veel kunstenaars zullen hun werk komen toelichten.” Dat de meeste deelnemende kunstenaars hun veilingdebuut zullen maken, zegt volgens de curator niet zo veel. „We presenteren de kunst van de toekomst.”

Witte de With zal de veilingopbrengst steken in de programmering van het centrum. „We worden steeds meer afhankelijk van zulke gelden”, weet woordvoerder Katayoun Arian.

De Appel heeft het geld vooral nodig voor een verbouwing. Het kunstcentrum kon de huurverhoging van het pand aan de Nieuwe Spiegelstraat in Amsterdam niet betalen en is sinds oudejaarsavond dakloos. De nieuwe locatie, die Demeester eind maart verwacht bekend te kunnen maken, moet nog geschikt worden gemaakt voor tentoonstellingen.

Demeester: „Je kunt niet voor alles meer je hand ophouden bij de gemeente of de overheid. Overheden eisen indirect dat je als kunstcentrum op zoek gaat naar privaat geld. Ja, van deze veiling gaat dan ook een boodschap uit naar andere kunstinstellingen. Zie fondsenwerving niet als een negatieve verplichting. Het hoort erbij. Aan de slag.”