Geen ramp na de ramp

De vliegramp gisterochtend is niet gevolgd door een bestuurlijke ramp met falende hulpverlening. Die voorlopige conclusie kan getrokken worden na het drama met het toestel van Turkish Airlines. In een hectisch etmaal moesten de luchthaven, de gemeente, het Rijk en de zorginstellingen hun beste beentje voorzetten. Op de verwarring over de passagierslijst na, die niet op Schiphol maar wel in Ankara werd vrijgegeven, waren er gisteren bijna geen wanklanken.

De enige echte blunder werd geslagen door de Turkse autoriteiten die aanvankelijk ten onrechte verklaarden dat er geen dodelijke slachtoffers waren. Waarna het verlies van de drie bemanningsleden en zes passagiers dubbel zo hard aankwam. Zwijgen was hier goud geweest.

Dat het gisteren makkelijk een chaos had kunnen worden, bewees de ramp met het militaire Hercules-toestel in 1996. Daarbij vielen veel slachtoffers door strafbare nalatigheid bij de verkeersleiding. De brandweer was niet ingelicht over de aanwezigheid van passagiers. Ook de Schipholbrand in 2005 heeft het vertrouwen in de rampenbestrijding niet versterkt. Toen kon de brandweer de ingang van het cellencomplex bijvoorbeeld niet vinden. Bestuurlijk waren toen zoveel fouten gemaakt dat twee ministers en een burgemeester aftraden.

Nu was iedereen snel ter plaatse, zelfs leden van het kabinet. Voorzitter Van Vollenhoven van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, live in beeld, begon jammer genoeg al uit eigen vliegerservaring met feiten vaststellen die juist nog onderzocht moeten worden.

Intussen bleek de rol van de burger nog altijd essentieel. Automobilisten en boeren met tractor deden hun burgerplicht. Betrokkenheid en naastenliefde bestaan dus.

De lessen die uit de crash van de KLM Cityhopper in 1994 waren geleerd, bleken ook toegepast. De brandweer beschikte nu wel over voertuigen met terreinbanden waarmee tot vlakbij een neergestort vliegtuig kon worden gereden. Ook waren er nu wel werkende hydraulische staalscharen om deuren mee vrij te maken. Dat was in 1994 niet het geval.

Ook vergat men toen de marechaussee in te lichten en werden de ambulances pas na een kwartier gebeld. Nu leek dit op het eerste gezicht beter op orde. Ziekenhuizen waren gealarmeerd, routes vrijgehouden en traumateams bleken paraat. Uit de evaluatie moet nog blijken of de communicatie overal steeds voldoende was, maar er leek weinig te haperen.

De keuze van het kabinet uit 2007 om de veiligheidsregio Kennemerland de regie over de omgeving Schiphol te geven, heeft dus geen averechtse effecten gehad. Met als helder uitgangspunt dat die burgemeester verantwoordelijk is op wiens grondgebied de ramp plaatsvindt. Jarenlang was er ruzie over bevoegdheden tussen Amsterdam en Haarlemmermeer. De ene burgemeester was de baas van de brandweer en de ander van de politie. Kennemerland was in 2006 ook nog de zwakste veiligheidsregio van het land. Dat is net op tijd verbeterd. Blijft de vraag waarom de Turkse Boeing 737-800 bij heldere hemel uit de lucht viel.

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Crash

In het commentaar Geen ramp na de ramp over de crash met de Boeing van Turkish Airlines (26 februari, pagina 7) spreekt van „strafbare” nalatigheid bij de bestrijding van de Herculesramp. Strafklachten tegen drie luchtmachtofficieren zijn uiteindelijk geseponeerd dan wel geëindigd in vrijspraak.