Rekenkamer VS: koop JSF is risico

Het nu al kopen van JSF-gevechtstoestellen is te riskant. Dat hebben leden van de Tweede Kamercommissie voor Defensie op werkbezoek in de Verenigde Staten te horen gekregen van de Amerikaanse Rekenkamer.

Volgens de Amerikaanse rekenmeesters is het beter tot 2011 of 2012 te wachten met een beslissing, aldus Kamerlid Krista van Velzen (SP). Kamerlid Joël Voordewind van coalitiepartner ChristenUnie vindt dat de Kamer volgende maand niet moet besluiten tot de aanschaf van testtoestellen zoals staatssecretaris De Vries (Defensie, CDA) heeft voorgesteld, maar vanwege de onzekere tijden toestemming moet geven voor één toestel.

Gisteren bleek dat de werkgelegenheidseffecten voor Nederland als gevolg van deelname aan het project voor het Amerikaanse gevechtsvliegtuig JSF „waarschijnlijk aanzienlijk overschat” zijn. Volgens het Centraal Planbureau zal de totale werkgelegenheid niet of nauwelijks toenemen door het JSF-programma.

Het positieve gevolg voor de Nederlandse werkgelegenheid was indertijd het doorslaggevende aspect voor het kabinet om een voorkeur uit te spreken voor de Amerikaanse JSF als opvolger voor de F16. Vorig jaar werd dit nog eens bevestigd door een rapport van adviesbureau PricewaterhouseCoopers (PwC) in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. Deelname zou ongeveer 49.000 manjaren aan werk opleveren.

In een door de Tweede Kamer gevraagde contra-expertise kraakt het Centraal Planbureau (CPB) de conclusies van dit rapport. „Het JSF-programma geeft per saldo geen extra werk in Nederland omdat het ander structureel werk verdringt. Er is sprake van verschuiving van banen”, aldus het CPB. Eén van de manco’s van de berekeningen van PwC is dat er geen rekening is gehouden met de stijging van de arbeidsproductiviteit gedurende het project dat tot 2052 loopt. Ook is de banengroei in buitenlandse vestigingen van Nederlandse multinationals meegerekend, aldus het CPB.

Het samenwerkingsverband van Nederlandse bedrijven die deelnemen aan het JSF-project NIFARP levert weer kritiek op de berekeningen van het CPB. „Boekenwijsheid” en „absolute lariekoek”, aldus bestuurslid Arie Kraaijeveld. „Alleen al de ontwikkeling van de JSF heeft ons 700 tot 800 miljoen euro aan orders opgeleverd”, zei hij tegen persbureau ANP.

Kijk voor het CPB-rapport op nrc.nl/economie