Hoe komt het dat we soms elektrisch geladen zijn?

Een schok als je de autodeur dichtslaat of een knetterende trui als je die uittrekt – veel mensen hebben last van statische elektriciteit. Madelon Simons uit Capelle aan den IJssel wil weten waarom ze toch zo elektrisch geladen is, zeker in de winter.

De schokken komen niet altijd omdat je zelf geladen bent. De schok ontstaat als de spanning van een geladen object overspringt op iets anders. Welke van die twee je ook bent; jíj voelt de schok.

Bart van Dalen, door de Nederlandse Natuurkundige Vereniging uitgeroepen tot natuurkundedocent 2008, legt uit dat dit door wrijving komt. Wrijving is een natuurkundig begrip: het is de weerstand die ontstaat als twee oppervlakken langs elkaar schuiven. Een voorbeeld van de gevolgen van wrijving is hoe je haren recht overeind gaan staan als je met een ballon over je hoofd wrijft. Of denk aan het knetteren van een trui die je uittrekt. Ook de auto is een bekende bron van statische schokken.

„Als je met de auto over de weg rijdt”, zegt Van Dalen, „ontstaat er wrijving tussen het wegdek en de banden. De banden wrijven lading van de weg af en geven dit door aan de auto, die is van metaal en geleidt beter. Als iemand dan de auto aanraakt springt de lading over op de persoon.” Met als gevolg een schok.

In de winter is de kans op een schok groter, omdat de lucht dan droger is. Een geladen object kan een deel van zijn lading door de lucht kwijt en dat gaat beter als de lucht vochtig is. Je kan daardoor in de winter grotere schokken krijgen. In de zomer, bij hoge luchtvochtigheid, heb je er bijna nooit last van. Van Dalen: „Op bijna elke middelbare school worden proeven met lading rond de kerstvakantie uitgevoerd, omdat de lucht dan slechter geleidt.

Voorkomen dat je een schok krijgt is erg moeilijk. Wel kun je met je knokkels snel ergens tegenaan tikken voordat je het aanraakt. In je vingertoppen zitten namelijk veel zenuwen en je knokkels zijn minder gevoelig. De schok is even groot, maar je voelt er minder van.