Ernstige tegenslagen voor vredesmissies in 2008

Het jaar 2008 was „het slechtste jaar voor vredesoperaties in meer dan een decennium”. Dat stelt het gezaghebbende Jaarboek Vredesoperaties van New York University, dat gisteren is verschenen.

De grootste en meest zichtbare vredesmissies kampten het afgelopen jaar met ernstige militaire en politieke tegenslagen, aldus het rapport. „De Verenigde Naties werden op de proef gesteld in Congo en Soedan, de NAVO in Afghanistan, de Europese Unie in Kosovo en de Afrikaanse Unie in Somalië.”

De VN-vredestroepen in Congo en Soedan kwamen terecht „in gevaarlijke en gewelddadige situaties, die hun vermogen om te functioneren bijna de nekslag gaven”, schrijft het hoofd vredesoperaties van de Verenigde Naties, onder-secretaris-generaal Alain Le Roy, in een voorwoord bij het rapport. Steeds vaker worden de vredeshandhavers van de VN naar gebieden gestuurd waar geen vrede is om te handhaven, stelt Le Roy. En daarbij „moeten ze het soms stellen zonder het materieel dat noodzakelijk is om hun taak te kunnen uitvoeren” (zoals in Darfur, waar onder meer een nijpend gebrek aan helikopters is).

De vraag naar vredestroepen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. De Verenigde Naties zijn verspreid over de wereld nu goed voor achttien operaties, met in totaal het recordaantal van 112.000 man aan militair en burgerpersoneel. Bijna driekwart van de VN-missies is uitgezonden om conflicten in Afrika te bezweren. De daar gelegerde blauwhelmen komen voor 40 procent uit Afrikaanse landen en voor 42 procent uit Zuid- en Centraal-Azië.

Ook de NAVO en andere organisaties hebben veel vredestroepen ingezet. Na jaren van expansie zitten alle organisaties die vredestroepen uitzenden aan hun limiet, aldus het rapport.

Verreweg de grootste operatie was in 2008 de NAVO-missie ISAF, in Afghanistan, met ruim 50.000 (inmiddels meer dan 56.000) man. ISAF was even groot als de drie in grootte daarop volgende missies – MONUC (Congo), KFOR (Kosovo) en UNIFIL (Libanon) – bij elkaar. De VS leverden in 2008 vrijwel geen troepen aan VN-missies, maar waren door hun bijdrage aan de NAVO-operaties in Afghanistan en Kosovo toch de grootste leverancier van vredestroepen.

Zelfs in de meest positieve scenario’s zal 2009 een heel moeilijk jaar worden voor vredeshandhaving, aldus het rapport. „Westerse troepen zitten vast in Irak en Afghanistan. Afrikaanse en Zuid-Aziatische troepen zijn overbelast in operaties van VN en Afrikaanse Unie. De operaties in Soedan en Somalië kampen met de gevolgen van een slechte start. En bij de VN heersen spanningen tussen de Veiligheidsraad, de troepenleveranciers en de financiële donoren.”

Voorwoord en samenvatting rapport via nrc.nl/buitenland