En deze overname vindt iedereen opeens wel prima

Na Essent staat Nuon op het punt om in buitenlandse handen te komen.

Maar Nuon krijgt minder kritiek op zijn beoogde partner dan Essent.

Wat een verschil. Toen het Duitse energiebedrijf RWE ruim een maand geleden een bod deed op het Nederlandse Essent, was de wereld te klein. RWE was een vies, buitenlands bedrijf. De aandeelhouders van Essent (provincies en gemeenten) werden opgeroepen niet in te stemmen met het bod.

Hoe anders waren de reacties maandag, toen het Zweedse Vattenfall bekendmaakte Nuon te willen overnemen. Kritische geluiden waren er amper meer. Alleen de SP keerde zich tegen de overname. Is er zo’n groot verschil tussen Vattenfall en RWE?

Allebei zijn het klassieke energiebedrijven. De elektriciteit van Vattenfall wordt voor bijna de helft opgewekt met kolen. Bij RWE is dat aandeel iets meer dan de helft. Het aandeel duurzame energie (wind, biomassa, afval) ligt bij Vattenfall op 1,5 procent. Bij RWE op 3 procent.

Vattenfall is de afgelopen jaren herhaalde malen in opspraak gekomen wegens problemen met zijn kerncentrales, zowel in Zweden als in Duitsland. In 2006 moest een van de vier reactoren van de kerncentrale in Forsmark, aan de Oostzee, worden gesloten.

Een jaar later moest daar een tweede reactor dicht. In 2007 moest Vattenfall ook zijn twee kerncentrales bij Hamburg – Brunsbüttel en Krümmel – sluiten. Het bedrijf haalde zich de woede van bondskanselier Angela Merkel op de hals, omdat het de problemen in eerste instantie ontkende. De twee centrales zijn nog steeds buiten gebruik.

Wat is dan het verschil tussen RWE en Vattenfall? Dat RWE Duits is en Vattenfall Scandinavisch? De belangrijkste markt voor Vattenfall op het moment is Duitsland. Het bedrijf is daar, na E.On en RWE, de grootste speler.

Of is het misschien dat Nederland begint in te zien dat de verkoop van de laatste eigen energiebedrijven niet meer te keren is. Na het bod van RWE op Essent gingen stemmen op om nog een keer een poging te wagen een nationale energiekampioen op te tuigen, zoals elders in Europa ook met succes was gedaan. Zoiets was in 2007 al eens geprobeerd. Nuon en Essent kondigden toen hun fusie aan. Maar het proces liep spaak en de verhouding tussen de bedrijven verslechterde. Toch werd vorige maand om een nieuwe fusiepoging geroepen. Maar maandag was dat geluid niet meer te horen.

Dat Nuon juist Vattenfall heeft gekozen, is in meerdere opzichten opmerkelijk. Onder meer omdat het Zweedse bedrijf in staatshanden is en dus publiek bezit. In Nederland is het juist de bedoeling dat provincies en gemeenten zich als aandeelhouder terugtrekken uit de productie en levering van energie, omdat het voor hen te risicovol zou zijn om commerciële avonturen over de grens te ondernemen. Dat is altijd een van de belangrijkste redenen geweest achter de splitsing, die energiebedrijven verplicht zich op te delen in een productie- en leveringsdeel, dat verkocht mag worden, en een transporttak, die in publieke handen blijft. Zweden laat met Vattenfall zien dat ondernemen over de grens ook kan als een bedrijf nog voor 100 procent in publieke handen is.

Toch houdt Nederland vast aan zijn privatiseringspolitiek. Het Rijk heeft eerder ook al zijn meerderheidsbelang in busbedrijf Connexxion verkocht, aan het Franse staatsbedrijf Transdev.

Een ander opmerkelijk punt is dat de aandeelhouders van Nuon de afgelopen maanden erop hebben gehamerd een partner te willen met een sterke positie in gas, om in de toekomst niet te afhankelijk te worden van Rusland. Daarom werd het Deense Dong zo vaak als mogelijke partner van Nuon genoemd.

Het bedrijf, dat in handen is van de Deense staat, heeft op het gebied van gas een sterke positie en investeert veel in exploratie. Vattenfall daarentegen heeft geen positie in gas. Accepteren de aandeelhouders deze partner nu toch? Is het ‘gas-argument’ nu opeens van tafel?

Duidelijk is dat Nuon zelf de kar moet trekken bij de gaswinning, hoewel het bedrijf pas een half jaar met die expertise bekend is. Afgelopen juni kocht het voor een half miljard euro een belang in 35 gasvelden op de Noordzee.

Vattenfall hamert erop een schoon elektriciteitsbedrijf te willen worden. In 2050 moet het klimaatneutraal zijn. Dat wil het vooral bereiken door windparken te bouwen. Het bedrijf heeft vorig jaar drie windbedrijven in Groot-Brittannië gekocht. En samen met een dochterbedrijf van het Spaanse Iberdrola wil het grote windparken aanleggen voor de Britse kust.

Overigens heeft RWE op dit gebied ook serieuze plannen, onder meer in het Nederlandse deel van de Noordzee. Verder probeert Vattenfall zijn CO2-uitstoot terug te brengen door in te zetten op de technologie om het broeikasgas weg te vangen en ondergronds op te slaan. Net als RWE trouwens.

En Vattenfall wil actief blijven in kernenergie. RWE ook.

Misschien is dat wel waarom Vattenfall minder weerstand vindt in Nederland: het profileert zich slimmer met die groene ambities.