Dansen over liefde, zwangerschap en tijd

Lukás Timulak wordt bijna vader en maakt er bij het Nederlands Dans Theater de choreografie Offspring over. „Grappig hè, nu vallen twee creaties samen.”

„De uitzinnige vreugde en diepe angst die je overvallen als je voor het eerst vader gaat worden. Al die extreme en wisselende emoties werden een inspiratiebron voor mijn nieuwe voorstelling.”

In de studio van het Nederlands Dans Theater (NDT) kijken choreograaf en danser Lukás Timulak en zijn hoogzwangere vrouw, NDT-danseres Valentina Scaglia, naar de doorloop van de voorstelling Offspring. Op de dansvloer gaan groepsstukken over in een scène waarin een danseres sierlijk ligt te spartelen en te kantelen. In de muziek klinkt ritmisch het geluid van een computervervormde zwangerschapsecho en een muziekdoos.

„Offspring gaat over de snel wisselende gewaarwordingen tijdens de zwangerschap”, zegt Timulak na de doorloop. „Ik herken mezelf soms niet meer. Zo snel wisselt mijn stemming. Je kind is er en toch weer niet, het is zo oncontroleerbaar. Uiteindelijk gaat Offspring daarover, loslaten. Het enige wat je hebt, is de verbeelding van je kind.”

De zachtmoedige Timulak (Slowakije, 1979) wist toen de choreografie werd ingeroosterd nog niet dat hij vader ging worden. „Grappig hè, nu vallen twee creaties samen. Maar alleen de choreografie heb ik onder controle.”

Tijd en de controle over tijd waren eerder thema’s in zijn werk; als dansers fysiek niet snel of langzaam genoeg kunnen bewegen, gebruikte hij graag video voor slow- en fastmotion. Nu liet hij de video thuis en maakt hij pure dans. Offspring, zegt hij, gaat over liefde en over het ervaren van tijd. „Het mooiste is als je als toeschouwer het gevoel van tijd in een voorstelling kwijtraakt. Dat is dan ook wat ik wil: afstand nemen van de tijd.”

In zijn nieuwe werk is hij misschien iets lyrischer dan anders, in de ‘baarmoederscènes’ bijvoorbeeld. Die scènes zijn echter maar een onderdeel, vertelt Timulak, het moest niet al te lieflijk worden. Zo stond op zijn technische wenslijst het gebruik van laserlicht – en dat is gebleven. Net zo goed als de romantische negentiende-eeuwse vioolmuziek van Antonio Bazzini contrasteert met de muzikale geluidsexperimenten van Hauschka, een alias van de Duitse pianist en componist Volker Bertelmann.

Na drie jaar bij Les Ballets de Monte Carlo kwam Luás Timulak in 2000 naar het Nederlands Dans Theater. Bij het NDT ontpopte hij zich al snel als een van de toonaangevende dansers en tegelijkertijd ontwikkelde hij zich in talentenprogramma’s als choreograaf. In 2007 debuteerde de Slowaak met Oneness op het grote podium van het NDT.

„De combinatie van dansen en choreograferen bij het NDT is voor mij ideaal.” Toch scheelde het niet veel of Timulak had als kind voor tennis gekozen. Zijn zus echter attendeerde hem op de dans. Toen hij werd aangenomen bij het conservatorium in Bratislava, werd de keus duidelijk. Nog opgegroeid onder het communistische regime, verliet hij in 1995 zijn vaderland. Vorig jaar was hij er terug op uitnodiging van het Nationaal Theater en maakte hij er de choreografie Real Time. „Ik voelde me toch enigszins een buitenstaander, een toerist in eigen land. Ik sprak Slowaaks terwijl ik altijd Engels spreek in de studio. Je kunt zeggen dat ik in het buitenland volwassen ben geworden. Slowakije is vooral het land van mijn jeugd. Het voelt dan ook alsof ik nu geen nationaliteit heb.”

Welke moedertaal krijgt zijn kind straks mee met een Italiaanse moeder en een Slowaakse vader die in Den Haag wonen en in het dagelijks leven Engels spreken? „Ik zal Slowaaks spreken, Valentina Italiaans. En verder zien we wel. Ik ervaar al die talen en culturen als een verrijking. Als je de humor van een taal en land eenmaal begrijpt, voel je je overal thuis. Ik moest in het begin even wennen aan de wat bonkige onhoffelijkheid van Nederlanders maar alle losheid in de omgang werkt ook heel bevrijdend.”

NDT II, programma Déja Vu met de premières Offspring van Lukás Timulak en Passe-Partout van Paul Lightfoot/Sol León, reprises van Van Manen en Naharin. Lucent Danstheater, Den Haag 26-28/2. Tournee t/m 31/3. Inl: ndt.nl