Wat gebeurt er allemaal in je hoofd wanneer je niest?

Wat gebeurt er precies in je hoofd wanneer je niest, vraagt Marjolijne Westeneng uit Ten Boer (bij Groningen) zich af. „En is het slecht om je nies in te houden door je neus en mond dicht te knijpen?

Je niest om je neus schoon te maken. Natuurlijk kun je ook gewoon je neus snuiten (of erin pulken), maar dat is een bewuste actie. Niezen is een reflex, een onbewuste zelfbescherming van de neus. Een schoonmaakactie, aangestuurd door het basale zenuwstelsel.

„Er komt een enorme kracht vrij bij niezen. De lucht kan wel met 150 kilometer per uur de neus uit komen”, zegt kno-arts Rico Rinkel van het VU Medisch Centrum in Amsterdam. Hij raadt dan ook aan om de nies niet in te houden, maar om eventueel slechts te proberen het volume wat in te perken.

Als je niest, gebeurt het volgende, vertelt Rinkel: er is een prikkel in de neus, vervolgens wordt er een zenuwprikkel naar het niescentrum in de hersenen gestuurd. En daarna sturen de hersenen een complex aan signalen terug: naar de ademhaling, de spieren in de keel en het gehemelte. In de reflex doe je ook je ogen dicht, omdat de zenuwbanen nu eenmaal dicht bij elkaar liggen.

„Er wordt wel beweerd dat je je trommelvliezen zou opblazen als je je nies inhoudt. Maar daar heb ik nog nooit bewijs voor gezien. Wel is er een kleine kans dat je duizelig wordt of gehoorbeschadiging oploopt, zo staat het in de literatuur. Al heb ik het in mijn praktijk nog nooit meegemaakt. Maar het is logisch, tenslotte gaat de kracht van de nies naar binnen toe en kan het via de buis van Eustachius de oren beschadigen.”

Er is nog een andere reden om de nies vooral niet in te houden, vult Rinkel aan. „Een recent onderzoek stelt dat niezen en seksuele prikkeling dicht bij elkaar zitten in de hersenen. Zo niezen sommigen van ons als gevolg van een orgasme. Andersom werkt het ook. Als je niest, sluit je niet alleen automatisch je ogen, stelt het onderzoek, er komt ook maagzuur vrij, er is sprake van genitale prikkeling en er kan een gevoel van ejaculatie ontstaan.”

Ook dieren niezen. Bekijk een filmpje van een niezende panda via nrcnext.nl/links