Iets onvoorstelbaars gebeurde er niet in Berlijn

Premier Balkenende en minister Bos namen gisteren deel aan de Europese minitop.

In het regeringsvliegtuig KBX vertelt Balkenende na afloop dat hij tevreden is.

Na een Europese minitop in Berlijn waar Nederland mocht aanschuiven, praat Jan Peter Balkenende in het regeringsvliegtuig KBX ontspannen na met zijn ambtenaren. Hij is tevreden met hoe de dag is verlopen, maar hij toont zich somber over de Nederlandse economie. „Het gaat me wel aan het hart”, zegt Balkenende in de KBX.

Dat de voorspellingen vorige week van het Centraal Planbureau zo slecht waren had hem verrast. Zo krimpt de economie volgens het CPB dit jaar met 3,5 procent. „De omvang van de problematiek is ongekend. Ik denk aan gezinnen waar één of twee partners een baan verliezen en aan de oplopende jeugdwerkloosheid.”

Omdat Nederland zo afhankelijk is van de wereldeconomie en de export, zijn goede internationale afspraken van groot belang, vindt Balkenende. Hij is daarom tevreden met de minitop in Berlijn. „Het was een top waar een absoluut gevoel van urgentie van uitging over de toestand van de wereldeconomie. De Europese leiders zitten veel meer op één lijn dan een paar maanden geleden.”

Minister Bos (Financiën, PvdA) was in Berlijn wat gereserveerder. „Ik heb gemengde gevoelens.” Er is niet iets heel onvoorspelbaars gebeurd, zei hij, en dat heeft de wereldeconomie misschien nu wel nodig. „Maar de harde praktijk van internationaal onderhandelen werkt nu eenmaal zo. Het gaat niet zo snel.”

Dat Nederland gisteren bij deze top mocht aanschuiven was eigenlijk bijzonder, omdat het een voorbereiding betrof op de G20, op 2 april in Londen. De G20 is een bijeenkomst voor de twintig belangrijkste economische machten ter wereld en daar hoort Nederland niet bij. Maar het was in november ook al gelukt om bij de G20 in Washington te mogen aanschuiven. „Ik heb daar mijn goede contacten met Sarkozy, Merkel en Bush voor aangewend”, aldus Balkenende. En nu had hij bij de Britse premier Brown een uitnodiging losgepeuterd, net als Spanje overigens. Balkenende: „Nederland zit in de top 10 met de omvang van de financiële sector, heeft een hele open economie en is daardoor sterk afhankelijk van de wereldhandel. Wij zijn een relevante speler. Daarom is ook belangrijk dat we meepraten over de maatregelen die nu nodig zijn.” Met name in Azië en Afrika is weerzin tegen de Nederlandse deelname, weet Balkenende, omdat daar ook landen zijn die willen aanschuiven.

De minitop in Berlijn, georganiseerd door de Duitse bondskanselier Merkel, had als resultaat dat de Europese landen op de G20 zich gaan inzetten voor meer mondiaal toezicht op de financiële markten en voor internationale sancties voor belastingparadijzen. In de slotverklaring spraken de landen zich ook uit tegen protectionistische maatregelen. Ook de Franse president Sarkozy onderschreef dat, terwijl hij juist onder vuur ligt voor een miljardenplan voor de auto-industrie. „Het bloed kruipt waar het niet gaan kan”, zei Wouter Bos na afloop. „Politici willen hun eigen kiezers behagen. Maar voor een open economie als de Nederlandse economie is protectionisme funest. Als Obama zegt Buy America Steel, dan hebben de Hoogovens daar meteen last van.”

Op weg naar het vliegveld stappen Bos en Balkenende samen in een gereedstaande auto, op verzoek van de laatste. De CDA-premier wil nog even met de PvdA-leider praten, want op het vliegveld gaan hun wegen uiteen. Bos vliegt naar zijn vakantieadres in Oostenrijk. Na de vakantie moet het kabinet een steunplan in elkaar timmeren voor de economie. In augustus lukte het Bos en Balkenende nog in goede sfeer, en eigenlijk buiten de rest van het kabinet om, de begroting 2009 rond te krijgen. Balkenende: „Nu kunnen we het niet met zijn tweeën alleen, daarvoor zijn de problemen te omvangrijk. Gelukkig kan ons land veel aan, en kunnen we er sterker uitkomen”, zegt hij als de KBX op Rotterdam Airport is geland.