Top in Berlijn moet paniek crisis

Op de agenda van de top morgen in Berlijn staat de aanpak van de financiële crisis . Daarmee is tegelijk de geloofwaardigheid van de politiek in het geding.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel moet dit weekeinde internationaal-politiek leiderschap tonen. Ze heeft een topontmoeting belegd met eigenlijk maar één doel: vertrouwen scheppen voor de op drift geraakte financiële markten en voor burgers die steeds crisisbewuster worden en openlijk hun zorgen uiten.

In het Kanzleramt in Berlijn komen morgen de politieke leiders en de ministers van Financiën bijeen van Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië, Spanje, Luxemburg, Tsjechië en Nederland. Merkel heeft bovendien de voorzitter van de Europese Commissie, Barroso, en de president van de Europese Centrale Bank, Trichet, uitgenodigd.

Op de agenda staat de aanpak van de kredietcrisis. Officieel geldt de ontmoeting als voorbereiding op de top van de zogeheten G20, de twintig economisch belangrijkste landen van de wereld. Die bijeenkomst, in april in Londen, wordt gezien als een belangrijk ijkpunt in de mondiale crisisbestrijding.

Maar de Berlijnse prelude betreft meer dan het afstemmen van de agenda voor ‘Londen’. April is nog ver weg. „Merkel en de andere leiders kunnen op een belangrijk moment de markten weer eens tot rust manen, de paniek dempen over vermeende betalingsproblemen in landen van de eurozone, en ze kunnen vooral vertrouwen scheppen”, zegt een hoge regeringsfunctionaris.

Het gaat in Berlijn om beteugeling van hedgefondsen, kredietderivaten en ander financieel geknutsel dat de wereld in korte tijd zoveel onheil heeft gebracht. Maar het gaat ook om de geloofwaardigheid van de politiek, die de puinhopen van doorgeslagen neoliberalisme moet opruimen.

Omdat Merkel het initiatief voor de ontmoeting heeft genomen, ligt de politieke last van deze top bij haar. Ze wil, zo heet het in Berlijn, „een stevig signaal” afgeven: Duitsland en de Europese Unie zijn zich van hun verantwoordelijkheden bewust. En er is hoop voor de toekomst. Met de maatregelen die nu in voorbereiding zijn moet herhaling van de kredietcrisis worden uitgesloten.

Berlijn houdt er rekening mee dat dit weekeinde de contouren kunnen worden geschetst van een ‘charta voor de financiële markten’. Maar meer dan een mooie term is dat voorlopig niet. De leiders moeten resultaten laten zien.

Vervolg Merkel: pagina 4

VS nog bezig met eigen problemen

Een lid van de Duitse Bondsdag zegt: „Het Internationaal Monetaire Fonds, het Forum voor Financiële Stabiliteit, de Wereldbank, de Wereldhandelsorganisatie – ze zullen allemaal meer in beweging moeten komen dan nu het geval is. Dat zal alleen gebeuren als ze daartoe worden aangezet door de politiek.”

„Goede voorbereiding is het halve werk”, zegt de eerder genoemde regeringsfunctionaris. Alleen zo kan de „leidende rol” worden waargemaakt die de Europese Unie zichzelf zou hebben toegedicht voor G20-top in Londen. De echte leider, Amerika, moet eerst binnenlandse problemen oplossen voordat het buitenland aan de beurt komt.

Om in de Britse hoofdstad niet voor verrassingen te worden geplaatst, verwacht Merkel dat morgen op de top in Berlijn de eerste stappen worden gezet richting regulering en beter toezicht op de financiële markten.

Niettemin blijft voor de bondskanselier de samenwerking met Washington „van groot wederzijds belang”, zo heet het. „Als de Amerikanen niet op de been komen en de Chinezen niet een beetje stabiel blijven, zijn wij met de aanpak van hedgefondsen natuurlijk nergens”, zegt een betrokken politicus.

Sinds een eerdere crisisbijeenkomst in Washington wordt in internationale werkgroepen overleg gevoerd over tientallen punten die de financiële markten transparanter moeten maken en beter moeten laten functioneren.

De regels voor het eigenkapitaal van de banken worden verscherpt. De bonussen van bankiers en managers worden onder de loep genomen. En de activiteiten van de uiterst omstreden hedgefondsen en kredietbeoordelaars staan ter discussie.

Sedert de top in Washington is de crisis alleen maar erger geworden. Er zijn nieuwe brandhaarden bijgekomen die de aandacht van de politieke leiders opeisen. Zo worden de crisisbeheersers momenteel besprongen door het spook van het protectionisme. En dat levert weer nieuwe gevoeligheden op.

„Wat doet Merkel als dadelijk General Motors miljardensteun van de Amerikaanse regering krijgt en z’n Opel-dochter moet afstoten? Laat de bondskanselier Opel dan ongemoeid? Of kan dat bedrijf steun verwachten van de Duitse staat – wat de Fransen weer de boom injaagt”, vraagt een Bondsdaglid zich hardop af.

In dit mijnenveld zal Merkel zich moeten manifesteren als de overtuigende politieke leidster van het economisch belangrijkste land van Europa. Het is haar taak om fricties weg te werken, strijdige belangen met elkaar in overeenstemming te brengen en een sfeer te scheppen van daadkracht en geloof in eigen kunnen.

In financiële kringen in Duitsland wordt met spanning het resultaat afgewacht van de ontmoeting in Berlijn, gevolgd door dat van de G20-top in Londen. „Het aantal kansen voor de politiek om rust op de markten te scheppen neemt zienderogen af. Obama’s conjunctuurmaatregelen hebben niet het verwachte resultaat opgeleverd. De volgende stap van de leiders moet raak zijn”, merkt een financiële expert op.

„De politici moeten met eenvoudige, heldere oplossingen komen die consequent en hard in hun uitwerking zijn. Alleen daarmee kan het vertrouwen worden hersteld”, zegt hij.