Moeheid bij langdurige infecties ontstaat door bloedcellen in brein

Patiënten met chronische ontstekingen zijn moe en lusteloos doordat veel witte bloedcellen de hersenen binnendringen. Dat denken Canadese wetenschappers na onderzoek met muizen met chronische leverontsteking (Journal of Neuroscience, 18 februari).

De ontdekking is opvallend, omdat tot nu toe het idee was dat afweercellen, zoals witte bloedcellen, niet zomaar vanuit het bloed in het hersenweefsel kunnen komen. De bloedvaten in de hersenen zijn bekleed met een beschermlaag, de bloed-hersen-barrière, die bacteriën en andere schadelijke cellen moet buiten de hersenen houden.

Toch kunnen ontstekingen in het lichaam fysieke veranderingen veroorzaken in de hersenen, waardoor lusteloosheid ontstaat, de sociale interesse afneemt en de eetlust vermindert. Hersenen en afweersysteem communiceren dus met elkaar, maar men dacht dat die communicatie via omwegen plaatsvond. De Canadezen vonden een directe manier: witte bloedcellen die de hersenen in worden gelokt.

De onderzoekers opereerden de galwegen van muizen, om een leverontsteking op te wekken. Vijf en tien dagen later werden de muizen getest op sociaal gedrag, door een babymuisje in hun kooi te zetten. De muizen met een leverontsteking snuffelden minder aan de nieuwe kooigenoot en bleven vaker stil zitten niksen. Ook aten ze minder.

Daarna werden het bloed en de hersenen van de muizen onderzocht. Het bloed van zieke muizen bleek overdadig veel afweercellen te bevatten die TNF-alfa maakten. TNF-alfa is een cytokine, een communicatiestof van het afweersysteem. TNF-alfa kwam in de hersenen terecht en activeerde daar vijf dagen na de operatie al microgliacellen, een type afweercel dat altijd al patrouilleert in de hersenen. De geactiveerde microgliacellen maakten op hun beurt weer een ander cytokine: monocyte chemoattractant protein, MCP-1. MCP-1 lokte monocyten, een witte bloedcel, naar de hersenen. Dat bleek toen de onderzoekers monocyten uit het bloed haalden, ze labelden en weer terugspoten bij de muizen. Tien dagen na de leveroperatie bevatte het brein van die muizen vele uit het bloed gerekruteerde, gelabelde monocyten. De onderzoekers denken dat het nieuw ontdekte mechanisme een rol speelt bij chronische ontstekingen, zoals reuma, de ziekte van Crohn of psoriasis. Berber Rouwé