kwesties@nrc.nl

NRC-lezers hebben weinig ervaring met gemengde scholen. De oproep om ervaringen te beschrijven met zwarte en witte scholen leverde in ieder geval weinig reacties op. ‘Nu samen spelen is later samen delen.’

Die meisje

Ik stuur mijn dochter niet naar een overwegend zwarte school zodat zij niet geconfronteerd wordt met een meerderheid aan kinderen van andersdenkenden die een (blanke)vrouw als een wezen beschouwen dat haar mond moet houden en voor hoer wordt uitgescholden. Ik wil niet dat zij leert zeggen ‘hé die meisje, hij is leuk’, ‘die raam is groot’ enz. Ik wil niet dat zij wordt beïnvloed door een meerderheid van religieus geïndoctrineerde kinderen van ouders die de westerse samenleving als verdorven beschouwen en haar omverwerping als doel hebben, er blij mee zouden zijn als dit het land van de islam zou worden en door kinderen van ouders die altijd nog rancuneus zijn ten opzichte van blanken die tenslotte kolonisten waren, op wie nog steeds wraak moet worden genomen. Deze thema’s spelen namelijk onder de leerlingen van gemengde scholen.

A. de Hulster

‘Goede’ leerlingen

In de jaren 80-90 werkte ik op een middenschool-experiment in Amsterdam-Zuidoost, waar mijn beginjaren niet alleen een gemengde schoolpopulatie op onderwijsniveau was (van eerst nog mavo, later mbo tot en met VWO), maar ook gekleurd/wit wat huidskleur betreft. Het aanbod was ook voor ‘goede’ leerlingen bedoeld. Maar in de loop der jaren verlieten steeds meer ‘witte’ leerlingen, die toen nog vaak bij het bovenste segment behoorden, de school en kwamen er vaker gekleurde en ‘moeilijkere’ leerlingen voor in de plaats.

Ik verliet het onderwijs in het eind van de jaren 90, toen het lesgeven voor mij daar te zwaar werd.

Ik denk dat een gemengde zwart/wittte school alleen een kans maakt bij optimale omstandigheden, zoals een mooi nieuw gebouw, kleinere klassen en minder uren voor de docenten.

Marijke Blom

Later minder bevooroordeeld

Als Nederlandse ouders van kinderen op mengende scholen ervaren we dagelijks waarom scholen wel moeten mengen. Uiteindelijk geeft een gemengde school meer rust en voldoening geeft dan te kiezen voor veilig wit.

In de nu ontstane mix van hoog- en laagopgeleid en wit en zwart wordt steeds duidelijker of wij ouders iets met elkaar hebben. Makkelijker trek ik naar een Nederlandse moeder, want dan weet ik in ieder geval dat ze mij begrijpt. Maar regelmatig wurm ik mij tussen het groepje giechelende, Turkse vrouwen van wie er altijd wel een mij in bijna perfect Nederlands aanspreekt. Voor mijn man is het lastiger contact te leggen op het schoolplein, zeker met vrouwen.

En mijn zoon: zoetjesaan ontwikkelt hij toch een voorkeur voor Nederlandse vriendjes. Maar hij weet wat een moskee is. En regelmatig rent hij met Arid of Hang Chang achter een bal aan.

Inderdaad, de situatie is kunstmatig. Nu nog wel. Maar omdat onze kinderen samen opgroeien zullen ze later minder bevooroordeeld tegenover elkaar staan. En zullen de leerprestaties van de ‘zwakkeren’ worden opgetrokken door de sterken in de groep. Dat is trouwens in elke groep een gegeven. Of ik mijn kind daarbij inzet als proefkonijn in een experiment met onduidelijke uitkomst is voor mij niet aan de orde.

De komende twintig jaar zal de integratie nog niet van een leien dakje gaan. Maar als we er niet aan beginnen blijven onze werelden gescheiden. Want nu samen spelen is later samen delen.

Lonneke Sondorp, directeur Stichting Kleurrijke Scholen

Aanmeldbeleid

Vorige week werd bekend dat gemeente en schoolbesturen in Nijmegen samen een centraal aanmeldpunt voor het basisonderwijs gaan instellen. Daarbij kon worden aangesloten op ervaringen met aanmeldbeleid in andere steden. De regeling bevat ook nieuwe elementen, die goed passen bij de specifieke Nijmeegse situatie. Aan twee succesfactoren is in elk geval voldaan: alle betrokken partijen werken samen en zij kiezen een mix van maatregelen op maat. Is het enkele sceptische geluid daarom onterecht?

Het Landelijk Kenniscentrum Gemengde Scholen onderzoekt onder meer ervaringen met aanmeldbeleid (zie ook www.gemengdescholen.nl). Zo lopen in enkele gemeenten acties gericht op het kiezen van een school in de buurt. In Amsterdam-Oud West draait daarvoor al jaren een centraal aanmeldpunt en men verkent nu hoe die aanpak naar andere stadsdelen kan worden uitgebreid. In sommige delen van Amsterdam gaan zoveel ouders met hun kinderen in de bakfiets op pad, dat je nieuwe scholen kunt vullen als deze ouders hun kinderen in de eigen buurt op school zouden doen. We moeten het bestaande vervoer met bakfietsen en SUV’s tegengaan dat segregatie versterkt. Zo bestrijd je de situatie ‘buurten gemengd, scholen gesegregeerd’.

Een aanmeldpunt wordt meestal gekoppeld aan een vast aanmeldmoment (bijvoorbeeld: vanaf 3 jaar), waardoor alle kinderen evenveel kans hebben op plaatsing op een school. Daarnaast is in Rotterdam ervaring opgedaan met dubbele wachtlijsten op basis van sociaal economische achtergrond, een middel dat is toegestaan als onderdeel van het aannamebeleid van scholen.

Wat gaat Nijmegen extra doen? Ten eerste, dat voor de hele stad één aanmeldmoment en één centraal aanmeldpunt gaan gelden, terwijl de opleiding van de ouders ook meespeelt in de spelregels voor toewijzing. Ten tweede, dat er een maximale schoolgrootte geldt. Ten derde, dat de mix van maatregelen ook bestaat uit investeren in scholen waar sprake is van sociaaleconomische vlucht en huisvestingsbeleid gericht op gemengde wijken. En last but not least, dat de spelregels gedragen worden door alle schoolbesturen en de gemeente, terwijl bij het proces ook ouders zijn betrokken. Een eigentijds snufje is nog, dat de spelregels in eerste instantie geautomatiseerd worden toegepast. Daardoor wordt geen enkele ouder wordt bevoordeeld.

Volgens critici wordt de keuzevrijheid van ouders in Nijmegen aangetast –- daar zijn ook Kamervragen over gesteld. Maar daarvan is geen sprake, ouders mogen immers zes voorkeurscholen opgeven van elke denominatie of signatuur. En laten we realistisch zijn over de mate van keuzevrijheid die er nu is. Populaire ‘witte’ scholen werken toch al jaren met lange wachtlijsten? Het verschil is, dat er in Nijmegen nu eerlijker met wachtlijsten wordt omgegaan.

Als ik schoolbestuurder of politicus in Nijmegen was, dan zou ik het eerste proefproces over dit model met een gerust hart tegemoet zien. En in een andere gemeente zou ik dit inspirerende voorbeeld snel agenderen. Het is een goede eerste stap op de lange weg naar integratie op school.

Guido Walraven, coördinator Landelijk Kenniscentrum Gemengde Scholen