'Komt dat schot!'

Mart Smeets naspelen of fietsen tegen Marco Pantani? Dat kan op de tentoonstelling ‘Studio Sport 50 jaar’.

Wie Ajax, Feyenoord of PSV een Europese hoofdprijs wil zien winnen moet niet in Amsterdam, Rotterdam of Eindhoven zijn, maar in Hilversum. Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid brengt met de tentoonstelling ‘50 jaar Studio Sport in Beeld’ onder meer het rijke Nederlandse clubverleden weer tot leven. Met een druk op de knop kan je Ove Kindvall in 1970 namens Feyenoord tegen Celtic zien scoren, PSV-doelman Hans van Breukelen in 1988 de beslissende redding zien maken in de strafschoppenreeks tegen Benfica of Ajacied Patrick Kluivert juichend zien weglopen na zijn doelpunt in 1995 tegen AC Milan.

In 1959 werd Studio Sport onder de naam Sport in Beeld voor het eerst op de Nederlandse televisie uitgezonden. Vorige week zondagavond keken meer dan drie miljoen mensen met ‘het-bord-op-schoot’ naar de door Studio Sport getoonde beelden van Ajax-Feyenoord. Op 5 april van dit jaar viert het programma met een speciale jubileumuitzending het vijftigjarig bestaan. Bij het Instituut voor Beeld en Geluid kunnen liefhebbers de historie aan zich voorbij zien trekken.

In het futuristische gebouw bij het Hilversumse Mediapark kunnen sportliefhebbers niet alleen uren doorbrengen met het kijken naar hoogte- en dieptepunten van een halve eeuw Studio Sport, maar kunnen ze ook een potje virtueel voetballen tegen internationale topverdedigers, fietsen tegen Marco Pantani, schaatsen tegen Marianne Timmer of even in de huid kruipen van Mart Smeets.

Wie de tentoonstelling op de eerste verdieping binnenloopt waant zich even in de studio van het bekendste Nederlandse sportprogramma. Op een kleine tribune voor een groot voetbaldoel kijken mensen naar oude jaaroverzichten. Een paar meter verderop speelt een meisje voor reporter. Geduldig leest ze vragen voor die door voetbalinternational Mark van Bommel worden beantwoord. Een jongetje probeert ondertussen, begeleid door het commentaar van verslaggever Jeroen Grueter, langs Chelsea-verdediger John Terry te dribbelen. Een jonge vrouw stapt zuchtend van haar fiets als ze ziet dat Michael Boogerd haar heeft ingehaald.

In het tweede zaaltje kunnen de bezoekers zichzelf voor even werknemer van Studio Sport wanen. Als regisseur moet je razendsnel reageren om op het juiste moment het juiste beeld te kiezen bij het UEFA-Cupduel tussen FC Twente en Schalke 04. Schakel je verkeerd dan missen de kijkers de openingstreffer van Rob Wielaert. En wie zich altijd al geërgerd heeft aan de opmerkingen van Heinze Bakker, Evert ten Napel of Theo Reitsma mag zelf op de commentaarstoel gaan zitten.

Bezoekers realiseren zich soms dan pas hoe knap het bijvoorbeeld was van Reitsma dat hij in 1986 direct zag dat Diego Maradona tijdens het WK in Mexico met zijn hand scoorde tegen Engeland. De Argentijnse wereldster hield jaren vol dat hij met ‘de hand van God’ had gescoord. Verzin maar eens een betere oneliner dan Herman Kuiphof die het winnende doelpunt in de WK-finale van 1974 van de Duitser Gerd Müller begeleidde met de tekst: ‘Zijn we er toch ingetuind’. En Hugo Walker schreef geschiedenis met drie simpele woorden: ‘Komt dat schooooooooot!’

Bij sommige beelden past ook gewoon stilte. We zetten het toestel in de nagemaakte huiskamer op een fragment uit 1989. De tienduizenden toeschouwers in het Olympiastadion van München maken zich op voor de halve finale van de UEFA Cup tussen Bayern en Napoli. Diego Maradona begint de bal met losse veters hoog te houden met het nummer Live is Life van Opus op de achtergrond. Ruim een minuut lang duurt de act van de Argentijn die zelf niet doorheeft dat deze actie talloze fans in vervoering bracht.

Indrukwekkend is ook de wijze waarop Marco van Basten in 1995 voor een vol San Siro afscheid neemt van de fans van AC Milan. De voormalige wereldspits betreedt nog één keer, in normale kleren, het veld om een ereronde te maken. Op de bank krijgt toptrainer Fabio Capello het te kwaad. De coach barst in tranen uit. De nuchtere Van Basten houdt het zelf droog. Bij deze beelden is het commentaar eigenlijk volledig overbodig.

De tentoonstelling maakt verder duidelijk hoe sommige sporten in de loop der jaren veranderd zijn. Wie de beelden van de tennispartij tussen Michael Chang en Ivan Lendl uit 1989 opvraagt kan zijn ogen niet geloven. De wijze waarop Chang op het gravel van Roland Garros zijn tegenstander velt is te bizar voor woorden. Vandaag de dag zou Rafael Nadal niets overlaten van een tegenstander die niet meer op zijn benen kan staan, maar Lendl wist zich destijds geen raad met zijn zwakke opponent en verloor.

50 jaar Studio Sport is t/m 10 mei te zien in het Instituut voor Beeld en Geluid. Meer info: www.beeldengeluid.nl/50jaarstudiosport.