Kamsky's tijdverkwisting

Een oud grapje werd weer eens herhaald aan het begin van de match in Sofia tussen Gata Kamsky en Veselin Topalov. In hun acht onderlinge partijen van vroeger zou het gelijk staan, omdat Kamsky er vier verloren had en vier remise had gemaakt.

Michail Tal maakte dat grapje eens ten koste van zichzelf over zijn miserabele score tegen Viktor Kortchnoi en van Max Euwe is het ook wel eens geciteerd, maar toen was de underdog van het verhaaltje niet hijzelf, maar Hein Donner, tegen wie hij een geweldige score had.

Bij Tal was het zelfironie en bij Euwe – als hij het echt gezegd heeft – was het de houding van de geliefde leermeester die zich soms wel een grapje over een leerling kan permitteren.

Een moderne leerling zou misschien krijsend om respect zo’n leermeester gewapend te lijf gaan, maar Donner kon het wel hebben. Hij was er bijna trots op dat hij tegen de geadoreerde Euwe zijn leven lang nooit een partij had gewonnen.

Bij Tal en Euwe klopten de cijfers van het verhaal niet exact, maar bij Kamsky en Topalov wel en er kan nog bij gezegd worden dat de vier overwinningen van Topalov zeer hardhandig waren.

Hun derde matchpartij van gisteren heb ik nog niet gezien, maar na de eerste twee partijen was de stand in ieder geval weer op de oude manier ‘gelijk’. De eerste partij werd remise en de tweede won Topalov.

Verrassend is het niet. Op de internationale ratinglijst is Topalov nummer 1 en Kamsky nummer 17. Het verschil is 71 ratingpunten, niet iets dat door de grillen van het lot over een jaartje weer omgekeerd zou kunnen zijn.

Wat Topalov op Kamsky voor had was zijn altijd schitterende openingsvoorbereiding, zijn overweldigende aanvalsstijl en het feit dat Kamsky de laatste tijd problemen leek te hebben met het indelen van zijn bedenktijd.

Tot overweldigende aanvallen is Topalov in die eerste twee partijen nog niet gekomen en openingsvoordeel kreeg hij ook niet, maar Kamsky’s verkwisting van bedenktijd was dramatisch.

In de eerste partij ging het nog wel. Kamsky dacht drie kwartier na over zijn antwoord op een openingsnieuwtje van Topalov, maar hij vond in ieder geval een prima tegenzet die hem met zwart een soepele remise opleverde. Met wat meer bedenktijd had hij nog op winst kunnen spelen.

In de tweede partij was het verschrikkelijk. Na 15 zetten had Kamsky in een gecompliceerde stelling nog 14 minuten over voor de volgende 25 zetten. Het moest wel mis gaan.

De match is kort, acht partijen slechts, en het moet vreemd lopen wil Topalov niet de uitdager van wereldkampioen Anand worden.

Gata Kamsky – Veselin Topalov, tweede matchpartij

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 Pf6 4. 0-0 Lc5 Een variant uit de oude doos die een paar keer door Topalovs secondant Vallejo Pons is gespeeld. 5. Pxe5 Pxe4 6. De2 Pxe5 7. d4 Na 7. Dxe4 De7 8. Pc3 Pg6 zou wit een klein eindspelvoordeel krijgen, maar hij wil meer. 7...De7 8. dxc5 Hij offert een pion. 8...Pxc5 9. Pc3 Pg6 Voor het eerst dacht Topalov even na, ongeveer vijf minuten. 10. Dh5 Een agressieve en goede zet, maar Kamsky’s tijdverbruik was zorgelijk. Van de twee uur die hij aan het begin had, had hij nog 42 minuten over. 10...c6 11. Lg5 f6 12. Tae1 Pe6 13. Ld3 0-0 14. Ld2 d5 15. f4 Weer een agressieve zet, die stukwinst dreigt door f4-f5. 15...Dc5+ 16. Kh1Hierna gaat het met wit de verkeerde kant op. Hij had 16. Le3 moeten doen en dan zou hij na 16...d4 – met 16...Db4 kan zwart op avontuur uit gaan, maar dat zou erg gevaarlijk voor hem zijn – 17. Lxg6 hxg6 18. Dxc5 Pxc5 19. Lxd4 een onbetekenend eindspelvoordeeltje krijgen. 16...d4 17. Lf5 De beste kans was 17. Dxc5 Pxc5 18. Lc4+ Kh8 19. Pe2, hoewel zwart na 19...b5 in een ingewikkelde stelling beter zou staan. 17...Tf7 Hier had zwart met 17...Pexf4 direct in het voordeel kunnen komen. Na 18. Txf4 dxc3 zou wit de dame kunnen winnen met 19. Le6+, maar dat zou hem na 19...Lxe6 20. cxd2 te veel materiaal kosten. Beter dan 19. Le6+ zou 19. Le3 zijn, maar ook dat is gunstig voor zwart. 18. Pe4 Dd5 19. Lxg6 Hier had hij 19. Pg3 moeten doen, met nog steeds een moeilijke strijd, maar hij had nog maar heel weinig tijd en dacht naar een gunstig eindspel af te wikkelen. 19...hxg6 20. Dxd5 cxd5 21. Pd6

Nu zou wit na het verwachte 21...Te7 goed spel krijgen met 22. Lb4. 21...Tc7 Een pijnlijke verrassing. Topalov offert een stuk. 22. c4 Paniek. Kamsky had het stukoffer in ieder geval aan moeten nemen met 22. Pxc8 Taxc8 23. Txe6, al staat zwart dan na 23...Txc2 duidelijk beter. 22...dxc3 23. Lxc3 d4 24. Lb4 Ld7 25. Tf2 a5 26. La3 b5 Zwart staat een pion voor en heeft het initiatief overgenomen. Hij staat gewonnen. 27. b3 b4 28. Lb2 Ta6 29. Pe4 Tac6 30. Kg1 Tc2 31. g3 d3 32. Td1 f5 In zijn laatste seconden zag wit dat hij een stuk moest verliezen en toen overschreed hij de tijd.

Hans Ree