In Beeld

Tel de gele vlekken. Geel lijkt wel een motief (nee, géén thema, dat is iets heel anders, werd Gerard Reve niet moe uit te leggen). Een motief dus – tot in de punt van de laars toe. Het geel maakt het geheel nog grijzer, nog troostelozer. Typisch de functie van een motief: bijdragen aan betekenis. (Reve: „Ja, troosteloosheid kan een thema zijn, maar dat inhoudsloze geel niet!”)

Nu even praktisch: hoe komen er bananen in Afghanistan? Als straathandel nog wel, een delicatesse zijn ze kennelijk niet. Straatarm land met een bar klimaat (het sneeuwt), onveilig, nauwelijks functionerend, maar ziedaar: tropische vruchten. Zit daar niet een mooi verhaal in, in het parcours van bananen met deze bestemming, een armzalige kar in een dito straat in dito Kaboel – als metafoor voor vindingrijkheid, doorzettingsvermogen, levensdrift van een volk? Wat er ook gebeurt, wij hebben bananen, want daar houden we toevallig van.

Het is pure poëzie.

Zou de fotograaf dit bedacht hebben, voor hij afdrukte? Vast niet, hem frappeerden misschien die twee lichtgrijze vlakken, het ene horizontaal, het andere verticaal. Die bepalen de compositie. Maar het was hem natuurlijk te doen om de in plastic gehulde man. Kijk, zegt hij, zie de misère. De kou, de modder, het autokerkhof middenin de stad, de afgedekte handel met wat lokexemplaren erbovenop – zó je kostje bij elkaar te moeten scharrelen. Wie weet in de hoop je kinderen te voeden, te kleden, wie weet naar school te kunnen sturen.

Welbeschouwd is dat alles even metaforisch als de aanwezigheid van die bananen.

Nog één vraag. Poseerde de man? Zo ja, dan verraadt zijn blik ongemak. Zo nee, dan duidt die op afweer, schrik, schaamte.