Gouden blaadjes

In Irak is een 4.500 jaar oud graf gevonden van een dame. Op haar hoofd droeg ze een krans met gouden blaadjes. Was ze een koningin? En waar kwam ze vandaan?

Puabi was een nin, dat is een Sumerisch woord voor ‘dame’. Maar het kan ook ‘koningin’ betekenen. Ze stierf 4.500 jaar geleden in de oude stad Ur, in het huidige Irak. Ze spraken daar toen Sumerisch, de taal van het spijkerschrift. Puabi was zó belangrijk dat ze werd begraven met dertien dienstmeisjes en vijf soldaten die allemaal voor de gelegenheid gedood werden. Die moesten voor Puabi zorgen in het leven na de dood. En Puabi was zo rijk dat overal in haar graf zilveren en gouden beeldjes lagen.

Het mooist van alles was het gouden hoofdsieraad dat Puabi droeg, met gouden blaadjes. In de tijd van Puabi waren die blaadjes heel modieus, ook in andere graven uit die tijd zijn ze gevonden.

Haar graf is al 80 jaar geleden ontdekt, maar al die tijd is gedacht dat de blaadjes op Puabi’s sieraad berkenblaadjes waren. Of misschien populierenblaadjes. En och, dat ze niet écht op die blaadjes leken, dat was gewoon omdat de knappe goudsmid die ze had gemaakt ze zo veel mooier vond!

Nee dus. Drie Franse en Australische archeologen hebben nog eens goed gekeken. Zij weten nu zeker dat het sissooblaadjes zijn, van de boom die ook wel Pakistaans rozenhout wordt genoemd. Die boom heeft bladeren in precies dezelfde vorm en met precies dezelfde nerven. Bij ons is de boom vooral bekend omdat van het hout vaak gitaren worden gemaakt. En vloeren en ski’s.

Dat geen archeoloog ooit aan deze rozenhoutboom (een ver familielid van de erwtenplant) heeft gedacht, is niet zo gek. Want de sissooboom groeit helemaal niet in de buurt van het graf van Puabi. Hij groeit veel verder naar het oosten, in Oost-Iran, Afghanistan en tot in India aan toe.

Hoe is die boom bij de goudsmid van Puabi gekomen? Misschien kwam de goudsmid wel uit India. In de tijd van Puabi bestond daar de geheimzinnige Harappa-beschaving, waarvan het schrift nog steeds niet ontcijferd is. En in de Harappa-steden zijn beeldjes gevonden met precies zulke sieraden als van Puabi. Of misschien kwam Puabi zelf wel uit Harappa, denken de archeologen. Uitgehuwelijkt aan een koning van Ur!