De lezer schrijft over de crisis en doemdenken

1 ‘Planbureau: economie krimpt met 3,5 procent’, luidt de openingskop van 17 februari. Het is wel erg veel aandacht voor een (onzekere) prognose. Hoe zat het met de vorige prognoses van het CPB? Die kwamen niet uit, want het gedrag van de economie is niet te voorspellen. Omdat onduidelijk is wat uiteindelijk voor herstel van de economie zal zorgen, kan NRC Handelsblad beter minder aandacht besteden aan vage prognoses. Beperk u tot de feiten. Die krijgen weinig aandacht, zoals onlangs het feit dat de Nederlandse economie in 2008 nog met 2 procent groeide.

Otto Visser

Almere

2 Afgelopen zaterdag in Den Bosch: uitpuilende winkels, volle restaurants en terrassen en niet alleen wegens het komende carnaval. De media spelen nog steeds een grote rol in het negatiever maken van de crisis/recessie. Wees positiever, dit zal ook in uw oplage schelen.

G. Wiessenberg

Moergestel

De krant antwoordt

De lezers plaatsen methodische en morele vraagtekens bij de ruime aandacht die wij geven aan het slechte economische nieuws van de laatste dagen. De methodische vraag van de eerste lezer betreft vooral de prognoses van het Centraal Planbureau, waarmee wij afgelopen dinsdag de krant openden. Kan het CPB de toekomst zo trefzeker, tot achter de komma, voorspellen? Die vraag is terecht en een eerlijk antwoord moet luiden: nee. Het CPB voorspelde in december nog een economische krimp van 0,75 procent. Dat is nu, twee maanden later, bijgesteld tot 3,5 procent – een dramatische neerwaartse aanpassing. Nu is het voorspellen van de (economische) toekomst altijd hachelijk omdat, zoals de lezer opmerkt, we niet weten wat er nog aan gebeurtenissen en factoren een rol zal gaan spelen voordat de prognoses realiteit zijn geworden.

Zulke prognoses zijn de laatste jaren bovendien door technologische vooruitgang (nieuwe rekenmodellen en computervermogen) dermate verfijnd dat we tegenslagen op steeds grotere afstand menen te kunnen zien aankomen. Het nieuws komt, met andere woorden, uit de toekomst tot ons. Dat verklaart misschien het onwerkelijke karakter dat de huidige crisis nog heeft voor velen, ondanks de eerste massaontslagen die inmiddels in Nederland zijn aangekondigd.

Niettemin zijn zulke onheilspellende prognoses om verschillende redenen nieuws voor de krant en soms, zoals dinsdag, groot nieuws. In de eerste plaats hebben wij de journalistieke plicht de lezer te informeren over de ontwikkeling van de economie en daarvoor zijn de data van het CPB een belangrijk ijkpunt. Daarnaast is de dramatische verslechtering van de CPB-prognoses, en de onthutste reactie van het kabinet daarop, op zichzelf een relevant feit dat we nadrukkelijk en met de juiste uitleg en duiding onder de aandacht van de lezer willen brengen. Prognoses, cijfers en rekenmodellen zijn een steeds vaster onderdeel van het politieke en sociale discours en daarmee zélf weer van invloed op die werkelijkheid. Premier Balkenende sprak in ronduit alarmerende woorden over de economische toestand en trok zelfs een vergelijking met de jaren dertig. Uiteraard hebben we ook die uitspraak in perspectief geplaatst en van duiding voorzien.

Dan de morele vraag. Is het erg dat er een crisis op ons afkomt en spelen de media een rol in het verslechteren van de situatie? Het eerste lijkt me een afweging die iedere burger voor zichzelf moet maken. Wij zijn er om de lezer zo goed mogelijk te informeren en intellectuele grondstof te bieden voor verder nadenken en afwegen. Ook roept de lezer ons op positiever te zijn. Maar daarmee zouden we ons juist verder weg bewegen van de feiten, in de richting van psychologische massage. Toegegeven, prognoses zijn maar prognoses. Maar we zullen ze niet om die reden wegwuiven. Als ze harde realiteit worden, gaat het niet meer om cijfers, maar om faillissementen en werklozen. Het is de vraag of de winkels dan nog zo zullen uitpuilen.

Birgit Donker

Hoofdredacteur

Reacties:

nrc.nl/lezerschrijft

Nieuwe kwesties, voorzien van naam en woonplaats, naar lezerschrijft@nrc.nl