Verzekeraars in problemen

De problemen van de Nederlandse financiële instellingen zitten op dit moment bij de verzekeraars. Was de steun van de staat dus terecht?

De aandelenkoersen van de Nederlandse (bank) verzekeraars kelderden gisteren opnieuw, en vanmorgen weer verder. De afstraffing bezorgde ING het laagste koersniveau ooit en een beurswaarde die nog maar rond de 8,4 miljard euro ligt. Een dieptepunt.

De oorzaken voor de forse koersdalingen waren te vinden in de slechte cijfers van SNS Reaal en de vrees dat ING dit jaar de rente op haar eeuwigdurende obligaties niet zal uitbetalen. ING zegt dat hierover nog geen beslissing is genomen. Dat is onder meer afhankelijk van de keuze om in 2009 al dan niet dividend uit te keren, maar het feit dat de kleine Kas Bank gisteren alvast een verlies inboekte op de ING-lening die het bezit, spreekt boekdoelen.

Anders dan tot nu toe in de crisis, zijn het nu niet de banken, maar de verzekeraars die voor de onrust rond de financiële instellingen zorgen.

Afgelopen week publiceerden de drie Nederlandse beursgenoteerde verzekeraars (Aegon, ING en SNS Reaal) cijfers die niet vrolijk stemden. Aegon boekte een veel groter verlies dan gedacht, bij ING boekte de bankenpoot over 2008 nog wel een winst, maar de verzekeringstak deed dit meer dan teniet met een verlies van meer dan 1 miljard. En bij SNS Reaal waren de cijfers zo slecht dat het bekend moest maken dat het dividend over 2008 wordt geschrapt, evenals de bonussen van het topmanagement. Dividend en bonussen waren overigens eerder al geschrapt door ING en Aegon, hoewel ING over het eerste half jaar van nog wel 74 cent per aandeel uitkeerde. De vrees dat ING over 2009 geen dividend zal betalen werd gevoed door het enorme verlies van 3,7 miljard euro in het vierde kwartaal van 2008.

De hevige verliezen bij de verzekeraars, veroorzaakt door de mondiaal scherp dalende beurskoersen in het vierde kwartaal van 2008, lijken de steun die zij ontvingen van de staat te rechtvaardigen. Toen minister Wouter Bos van Financiën in oktober en november vorig jaar in totaal 13,75 miljard euro pompte in de drie, werd nog openlijk getwijfeld aan de noodzaak ook verzekeraars te steunen. Waar banken het risico liepen van een bank run, waar klanten in paniek hun geld weg zouden halen, waren verzekeraars betrekkelijk immuun voor dergelijke publieksacties. Dat zijn ze nog steeds, maar aan de andere kant van de balans zijn de problemen nu enorm.

Alle drie de verzekeraars hebben het geld dat ze van Bos kregen op de een of andere manier gebruikt. Bij ING is dat het meest duidelijk te zien. De instelling kreeg 10 miljard, waarvan oorspronkelijk 5 miljard naar de bank zou gaan en 3 miljard naar de verzekeraar en de rest naar algehele verbetering van de schuldpositie. Maar naarmate de koersen van de beleggingen meer onderuit ging, besloot ING geen 3, maar 4 miljard in de verzekeraar te steken. Dat dit geen overbodige luxe was, bleek uit de cijfers. Als ING de injectie niet had gedaan, was de verzekeraar in de problemen gekomen. De zogenoemde AFR/EC- ratio (waarbij de verhouding tussen bezittingen en schulden tegen marktwaarde wordt afgezet tegen het economisch kapitaal) zou dan onder de grens van 100 procent gezakt zijn. ING zou dus te weinig eigen vermogen hebben gehad om de verplichtingen aan verzekerden te betalen.

Datzelfde geldt bij SNS, dat 750 miljoen euro van Bos kreeg en nog eens 500 miljoen van een eigen stichting. Daarvan werd het merendeel (1 miljard) in de verzekeraar gepompt. De solvabiliteit van SNS (de verhouding tussen het eigen vermogen en het verplichte eigen vermogen dat nodig is om uit te kunnen keren aan verzekerden), daalde scherp, en kwam met 176 procent gevaarlijk dicht bij de ondergrens van 150 procent. Met name de solvabiliteit van levensverzekeringen daalde fors, naar 165 procent. Zonder de injecties van de stichting en Bos zou SNS door het ijs gezakt zijn.

Uitzondering lijkt Aegon. Dat bedrijf, dat zeker met levensverzekeringen zwaar op de Amerikaanse markt leunt, kreeg een lening van 3 miljard euro van Bos. Maar door zelf veel nieuw kapitaal op te halen, bleef Aegon 2,9 miljard euro boven de kritische grens die nodig is om de hoge waardering te behouden van de kredietbeoordelaar Stand & Poor’s (S&P). Had Bos het dan met 100 miljoen afgekund bij Aegon? Nee, zegt het bedrijf, de injectie van Bos is niet overbodig geweest. „We wilden een gezonde buffer hebben voor het zware vierde kwartaal”, zegt de woordvoerder. De 3 miljard van Bos was dus meer een vertrouwensinjectie dan een noodzakelijke kapitaalinjectie. Desondanks loopt Aegon het risico van een lagere kredietbeoordeling. Niet door de kapitaalspositie, maar door het enorme kwartaal verlies, zo zei S&P.

Financiën stelt ook dat de injecties niet overbodig waren. „Ze waren bedoeld voor in principe gezonde bedrijven, en dat zijn de verzekeraars nog steeds. Daarbij is de crisis nog niet over.”

Gezien de enorme koersdalingen zijn er kennelijk marktpartijen die twijfelen aan de gezondheid van de verzekeraars.

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

SNS Reaal

In het artikel Verzekeraars in problemen (20 februari, pagina 14) staat dat SNS Reaal het dividend over 2008 heeft geschrapt. Dit is niet juist. SNS Reaal heeft het slotdividend geschrapt, maar betaalde eerder in 2008 een interim-dividend uit van 41 cent.