Proces van falen en sabotage

Advocaten van de familie van de journaliste gaan in hoger beroep.

„We hebben nieuw bewijsmateriaal gekregen.”

Een militaire rechtbank in Moskou heeft gisteren alle drie de verdachten van de moord op onderzoeksjournaliste en Kremlincritica Anna Politkovskaja vrijgesproken. Haar dood wordt beschouwd als de belangrijkste politieke moord in Rusland van de afgelopen tien jaar. De jury verklaarde dat de twee Tsjetsjeense broers Ibragim en Dzjabraïl Machmoedov onschuldig waren aan medeplichtigheid aan de moord. Volgens de jury was er geen bewijs om de voormalige politieofficier Sergej Chadzjikoerbanov ervan te beschuldigen opdracht tot de moord te hebben gegeven.

Kort voordat de jury haar uitspraak deed, zeiden de twee kinderen van Politkovskaja en hun beide advocaten dat het Openbaar Ministerie (OM) had gefaald de misdaad op te lossen. Tijdens het proces benadrukten zij dat de drie aangeklaagden slechts pionnen waren en dat de echte moordenaars – onder wie de vermeende schutter Roestam Machmoedov – nog altijd vrij rondlopen. Anna Stavitskaja, een van de advocaten van de kinderen van Politkovskaja, zei onlangs tegen NRC Handelsblad dat de ware daders eerder in de richting van veiligheidsdienst FSB (de opvolger van de KGB) moesten worden gezocht.

Kort na de juryuitspraak kwamen de advocaten van de drie ex-verdachten naar buiten. „Dit is een nederlaag voor het OM, maar een overwinning voor de Russische rechtsstaat”, zei Moerat Moesajev, een van hen. „De procureur zal opnieuw op zoek moeten naar de dader, omdat de natie daarom vraagt.”

Een uur later gaven de advocaten en kinderen van Politkovskaja een persconferentie, waar ze allerminst de rechtsstaat bejubelden. Advocate Karinna Moskalenko, zei de uitspraak van de jury en de rechter te respecteren. „Maar daarmee wil ik niet zeggen dat als verdachten worden vrijgesproken dit betekent dat zij ook onschuldig zijn.”

Hoofdredacteur Sergej Sokolov van Novaja Gazeta de krant waar Politkovskaja voor schreef, meende dat de autoriteiten tijdens het proces grote moeite hadden gedaan om de zaak in de doofpot te stoppen, toen bleek dat FSB-medewerkers bij de moord betrokken waren. Hij betreurde dat het onderzoek tegen Rjagoezov niet werd doorgevoerd toen die met interessante mededelingen kwam.

Ilja Politkovskaja, de zoon van de vermoorde journaliste, ging verder: „Ik verdenk de verdachten er allen van dat ze bij de moord zijn betrokken. Hun schuld is alleen niet door het OM aangetoond. Als niet-advocaat durf ik dit wel te zeggen.”

Hoofdredacteur Sokolov omschreef het justitieel onderzoek hierna als een poging van een deel van het systeem om zijn eigen interne conflicten te beslechten. „We zien hier een bewijs van het functioneren van systeem waarin de generaal bang wordt als de sergeant is gearresteerd.”

Advocate Moskalenko bleek ondanks alles vol goede moed. Ze gaat in hoger beroep. „We verwachtten van tevoren al dat de jury de verdachten onschuldig zou verklaren”, zei ze. „Maar we hebben tijdens het proces nieuw bewijsmateriaal in handen gekregen. En dat moeten we nu onderzoeken.”

Het proces, dat in november begon, verliep vanaf dag één chaotisch. Aanvankelijk wilde de rechter de zittingen achter gesloten deuren houden omdat de jury dat zou hebben gevraagd. De advocaten van de kinderen van Politkovskaja eisten toelating van publiek en pers. Een van de juryleden zei daarop dat de jury nooit om een besloten proces had verzocht, waarna de rechter de deuren alsnog moest openen.

Het proces is voortdurend gesaboteerd door de FSB. Dat viel extra op doordat een subproces is gevoerd tegen luitenant-kolonel Pavel Rjagoezov van de FSB, die samen met de verdachte Chadzjikoerbanov een zakenman zou hebben ontvoerd en afgeperst. Een FSB’er die uiteindelijk wel mocht getuigen, weigerde op essentiële vragen antwoord te geven, op bevel van zijn meerderen.

Ook het OM leek de afgelopen twee maanden terug te schrikken voor de FSB. Zo durfden de beide officieren van justitie geen vragen te stellen over de herkomst van het vervalste paspoort van de vermeende schutter Roestam Machmoedov. Volgens een onderzoek van Novaja Gazeta, was dit paspoort vervaardigd door de FSB. Machmoedov bleek in het verleden zelfs als informant voor Rjagoezov te hebben gewerkt, dezelfde die nu in de beklaagdenkooi zat. Novaja Gazeta kwam verder met bewijs dat ook de twee andere broers als informant voor Rjagoezov hadden gewerkt. Rjagoezov zei dat hij het niet kon bevestigen omdat het om een staatsgeheim ging.

Tijdens het proces trok Rjagoezov een eerder gedane bekentenis in, als zou hij het adres van Politkovskaja aan een gouverneur van een Tsjetsjeense provincie hebben gegeven.

Lees het interview met advocaat Anna Stavitskaja via nrcnext.nl/links