Herman Koch

Wanneer je ervan uitgaat dat elk tijdperk de chroniqueurs krijgt dat het verdient, en dat de werkelijkheid nog altijd iets smeriger is dan je in de pers voorgeschoteld krijgt, dan komt Het diner (Anthos, € 19,95) – nummer 2 op de CPNB bestsellerslijst – van Herman Koch precies op tijd.

Centraal in het verhaal staat een uit de hand gelopen geval van kattenkwaad: een zwerfster die in een pinhokje lag te slapen wordt weggestuurd door twee pubers, en als ze niet meteen plaatsmaakt voor de twee jongens die gewoon even wat geld nodig hebben, loopt het mis. Het geval wil dat het hier gaat om de zoon van een aanstormend politicus – een nogal cynische versie van Wouter Bos, in elk geval de gedoodverfde volgende premier van ons land – en diens neef. Tijd dus voor de doofpot, ware het niet dat er op YouTube filmpjes circuleren van het incident die uitgezonden zijn bij het programma ‘Opsporing verzocht’. De politicus en zijn vrouw hebben zijn broer en diens vrouw uitgenodigd voor een etentje waarbij hij van plan is schoon schip te maken. In het belang van zijn kind heeft hij een manier bedacht om aan de onvermijdelijke inquisitie van de pers te ontsnappen, maar daarmee zal hij noodgedwongen meer aan het licht brengen dan zijn broer van plan was prijs te geven.

De ouders van de jongens die besloten een school in Weesp op stelten te zetten met enkele slecht getimede dreigtelefoontjes zullen waarschijnlijk een ogenblik dezelfde aarzeling gevoeld hebben die de ouders in Het diner hadden: moeten we onze kinderen aangeven of niet? Nu was er in Weesp niets aan de hand, wat het een stuk eenvoudiger gemaakt zal hebben om naar de politie te gaan, maar het dilemma is goed vergelijkbaar. Hopen we dat het overwaait, of stellen we onze kroost bloot aan de genadeloze manier waarop opinies tegenwoordig worden gevormd?

Want Het diner mag op de eerste plaats een boek over een moreel dilemma zijn, de plot drijft op de veronderstelling dat de media zo’n geval op genadeloze wijze uitbuiten. En wie geneigd was dat aspect van Het diner overdreven te vinden, is door de ‘affaire Weesp’ de afgelopen week waarschijnlijk afdoende gecorrigeerd. Een weeklang hielden Pauw & Witteman de stand van zaken bij, alsof het een Hollands Dagboek was. Deed de burgemeester niet te weinig? En toen er niets aan de hand bleek te zijn: had hij niet veel te veel gedaan? Was het goed geweest om de details aanvankelijk stil te houden of zaai je zo extra onrust?

Het incriminerende YouTube-filmpje in de roman eindigt met de belofte van een vervolg, ‘coming soon’. En dat is een mooi beeld voor de vraag die achter de verslaggeving van een hype schuilgaat: hoe hou je de kijker zo lang mogelijk bij deze soap betrokken?

Toef Jaeger