Groene omroep lette op de leden, niet op de cijfers

Omroep Llink heeft gisteren uitstel van betaling aangevraagd. Het is voor het eerst dat een landelijke publieke omroep zo erg in geldproblemen komt.

Het personeel van omroep Llink is „overdonderd” door de financiële problemen. Dat staat in zwarte, vette letters op de website. „Ondanks de klap”, schrijven ze, „willen we het hoofd niet laten hangen en gaan in het zicht van de finish door. Met 150.000 leden zijn onze problemen voorbij.”

Voor 1 april moet Llink nog 25.000 leden aantrekken – anders gaat de zender op zwart. Juist de wervingsactie om te overleven in het publieke bestel bracht de groene omroep dusdanig in geldnood dat gisteren surseance werd aangevraagd. Zulke campagnes zijn elke vijf jaar vaste prik, als de zendtijd opnieuw wordt verdeeld op basis van een ledentelling.

Het Commissariaat voor de Media liet gisteren de geldkraan dichtdraaien en gaf de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) opdracht te stoppen met de financiering van Llink in afwachting van nader onderzoek. Llink krijgt per jaar 7 miljoen euro om 100 uur tv en 450 uur radio te maken. Volgens Tineke Bahlmann van het Commissariaat zijn de cijfers van de omroep ondoorzichtig: er zijn tekorten op het verenigingsbudget en het programmabudget.

De problemen zijn niet nieuw. Het jaarverslag van 2007 maakte al melding van „onvoldoende solvabiliteit”. Het CDA heeft inmiddels Kamervragen gesteld aan minister Plasterk (Media, PvdA). De programma’s van de omroep, die zich profileert met natuur, milieu en armoedevraagstukken, worden nog wel uitgezonden. Ook de salarissen van het personeel zijn volgens de NPO gegarandeerd.

„Financieel mismanagement. Er is niet goed gelet op de cijfers, de administratie is niet op orde.” Zo omschreef directeur Tanja Lubbers de situatie eerder deze week voor de camera van weblog GeenStijl. „Bovendien is ledenwerving duur. We wisten dat we daardoor in de rode cijfers zouden komen maar we zijn er te ver in geraakt.” De omroep leende een half miljoen euro voor de campagne.

Als aspirant-omroep mocht Llink door een verandering in de Mediawet geen reserves opbouwen. Van de opbrengst van dat vermogen kunnen publieke omroepen hun acties financieren om leden te werven. Dat geld mogen ze niet halen uit bijvoorbeeld het budget dat voor programma’s is bestemd.

Bahlmann, van het Commissariaat, bevestigt dat. „De gevestigde omroepen hebben een redelijk eigen vermogen om ledenwerfacties te bekostigen. Max, BNN en Llink moeten daarvoor lenen.”

Volgens Lucas Goes, algemeen directeur van BNN, drukken de kosten van een campagne zwaar op een aspirant-omroep die zich in het bestel nog moet bewijzen. „Je bent heel kwetsbaar als je binnen vijf jaar moet groeien van 50.000 naar 150.000, zeker zonder eigen vermogen.”

Het tien jaar oude BNN groeide volgens Goes in de beginjaren snel omdat de jongerenomroep voor „een duidelijk profiel” had gekozen. „We hadden ons programmatisch bewezen en veel publiciteit gekregen. Daardoor zijn we nooit in betalingsproblemen gekomen.”

Toch heeft BNN vorig jaar een lening van 700.000 euro afgesloten om de huidige ledenwerfactie te financieren.

Omroep Max, vijf jaar geleden samen met Llink nieuwkomer, heeft zich voor de wervingscampagne eveneens in de schulden gestoken. Het ledental van de op senioren gerichte omroep verviervoudigde in vijf jaar tijd tot 225.000. Volgens directeur Jan Slagter heeft Max „continu en op een simpele manier” leden geworven, vooral via een netwerk van aanhangers die op beurzen en evenementen voor nieuwe aanwas zorgden. „Als je dat in een paar maanden moet doen, zoals Llink, kost dat veel geld”, zegt hij.

Boegbeeld van Llink is Floortje Dessing, de van RTL aangetrokken presentatrice. Haar salaris van 190.000 euro leidde vorig jaar tot Kamervragen. Onder druk van de publieke opinie sprak ze onlangs af om minder te verdienen, maar de kwestie beschadigde het imago van Llink, dat „wil bijdragen aan een betere wereld”.