Commissaris kan gemist worden in tijd van crisis

Drie Eurocommissarissen gaan op verkiezingstournee voor het Europarlement.

Is dat niet raar in tijden van crisis?

Als zich een crisis aandient, slaat het uur van de bestuurders. De Europese Unie is gezegend met een dagelijks bestuur dat zevenentwintig commissarissen telt. In een crisis van formaat – zeg de grootste economische teruggang sinds de Grote Depressie – zit de Europese burger dus gebeiteld.

Maar de commissaris is niet alleen crisismanager. De commissaris is een hybride functionaris: deels bureaucraat, deels bestuurder, deels politicus. En 2009 is niet alleen het jaar van De Ramp. Het is ook het jaar van verkiezingen voor het Europees Parlement. Een aantal commissarissen gaat de komende maanden dan ook de zaaltjes langs – crisis of geen crisis.

Drie commissarissen zullen op een kieslijst staan. Louis Michel, ontwikkelingssamenwerking, Viviane Reding, informatietechonologie en media, en Danuta Hübner, regionaal beleid. In Brussel wordt gespeculeerd dat ook Meglena Kuneva, consumentenzaken, en Janez Potocnik, wetenschap, zich verkiesbaar stellen.

Commissarissen die als lijstduwer optreden mogen, aldus artikel 1 van hun gedragscode, doorwerken. Commissarissen die actief campagne voeren worden met verlof gestuurd. Een collega-commissaris doet er dan nog even een portefeuille bij. Als vier commissarissen verlof krijgen, zijn in totaal acht posten maar voor de helft bemand.

Politici die de kiezer willen ontmoeten moet je nooit tegenhouden, maar de timing is hoogst curieus. Europa verandert snel. Hele sectoren van de economie zijgen ineen, de werkloosheid zwelt aan, Oost-Europa stevent af op een catastrofe. In hun ijver het tij te keren, vreten de lidstaten zelfs het fundament van de Unie – het vrije verkeer – aan. De regels voor staatssteun worden soepel uitgelegd, de Franse president is openlijk protectionistisch en de begrotingsdiscipline is al lang zoek. Het is niet een tijd om verlof te nemen, het is een tijd om verloven in te trekken.

De ene commissaris is de andere niet. Neelie Kroes, mededinging, en Joaquin Almunia, economie en geld, blijven op post, evenals voorzitter Barroso. De Commissie verwacht, aldus een woordvoerder, „niet te veel ontwrichting”. Maar als commissarissen in oorlogstijd zo eenvoudig gemist kunnen worden, rijst toch de vraag wat ze eigenlijk doen in vredestijd.