Welk steentje?

Om de zoveel maanden verschijnt onze premier, geflankeerd door de minister van Financiën, tegen een blauwe, geïmproviseerd ogende studioachtergrond om te vertellen dat het allemaal nog veel erger is dan bij de vorige persconferentie.

Als die trend zich voortzet, loopt tegen Pasen de economische krimp op tot 6 procent, koersen we in de zomer af op een daling van 15 procent en verwelkomen we met Kerst twee miljoen werklozen. „Iedereen moet zijn steentje bijdragen”, zei Balkenende dinsdag. Vraag: welk steentje eigenlijk? Bedoelt hij: iedereen moet wat geld inleveren, en wel 3,5 procent van zijn jaarsalaris? Vast niet, want als er iets is wat de economie saboteert, dan is het wel massaal de vrek gaan uithangen.

Is het steentje dan misschien het omgekeerde? Collectief laten rollen, dat geld. Koop nu een plasmabreedbeeldtelevisie en draag je steentje bij. Voorkom werklozen, koop een cabrio. Dat kan toch bezwaarlijk het steentje zijn. Ongebreideld lenen en royaal boven onze stand leven hebben ons nu juist in deze penarie gebracht.

Een derde optie dan: we moeten wat harder gaan werken. Mijn steentje zou dan zijn: méér krantenstukken schrijven, méér boeken. Met alle liefde, maar als de markt instort, raak ik mijn mooie steentjes aan de straatstenen niet kwijt. Staalgieters, bouwvakkers en autofabrikanten willen niets liever dan steentjes bijdragen.

Wij vervolgen onze queeste. Nadat de premier het steentje introduceerde, sprak hij: „denken dat alleen de overheid dit kan oplossen is een illusie”. Moeten we dus meedenken, creatieve crisisoplossingen aandragen, volgens een Rita Verdonkerig Wikipediamodel? Alweer niet. Balkenende reageerde lacherig-afwijzend op het aanbod van Alexander Pechtold (D66) om in het torentje mee te komen brainstormen. Laat staan dat hij de beduidend dommere lieden die ons land rijk is om raad vraagt.

Het blijft, kortom, een raadselachtig steentje. Ik vrees dat we er rekening mee moeten houden dat het hier om een retorisch steentje gaat, een steentje voor de vaak, een steentje op de rug van ons allen. Een steentje dat ons voorbereidt op de boodschap: denken dat de overheid dit kan oplossen is een illusie.

Christiaan Weijts