Speelveld EU met Wilders gepolariseerd

Geert Wilders kondigde maandag aan met zijn PVV mee te doen aan de Europese verkiezingen. De politieke concurrentie zegt uit te zien naar debat met de eurosceptische partij.

Het wordt in ieder geval „een stuk levendiger”. PVV-leider Geert Wilders is er wel van overtuigd: de campagne voor de verkiezingen van het Europees Parlement wordt interessanter nu hij deze week heeft besloten dat zijn partij meedoet. „In de Eerste Kamer zitten een paar VVD’ers op onze zetels, omdat we daar niet aan hebben meegedaan. Dat wilde ik niet weer. We zullen er alles aan doen om in het Europees Parlement te komen”, zegt Wilders. En dat voor een partij die het Europees Parlement wil afschaffen.

Geert Wilders trekt continu de aandacht. In de Tweede Kamer heeft de Partij voor de Vrijheid negen zetels, maar zijn virtuele aanhang is groter. In de peilingen groeit hij gestaag, opiniepeiler Maurice de Hond ziet hem zelfs 25 zetels bezetten. Andere peilingen gaan minder ver. Duidelijk is dat de PVV een geduchte concurrent is voor de 25 Nederlandse zetels in het Europees Parlement.

Openlijke vrees voor de PVV is er niet bij de andere partijen. Zij zeggen de PVV te verwelkomen. „Het is goed dat Wilders niet mokkend aan de kant staat”, zegt VVD-lijsttrekker Hans van Baalen. Wie het gezicht van de PVV in Europa wordt, is nog niet bekend: Wilders houdt zijn kandidatenlijst voorlopig geheim. Van Baalen wil graag met de PVV in debat. „Liever nog met Wilders zelf dan met zijn stadhouder. Dan zal blijken of de PVV in Europa iets te bieden heeft.”

Hoewel de PVV nog geen verkiezingsprogramma heeft of een uitvoerige visie op Europa heeft gepubliceerd, is duidelijk dat de partij uitgesproken eurosceptisch is. De 4 miljard euro die Nederland jaarlijks netto aan de EU betaalt, moet terug naar Nederland, zegt Wilders. „Die miljarden moeten naar de Nederlandse burger, niet naar boeren in Polen, Frankrijk en Portugal.” Turkije mag geen lid worden van de EU, in „geen miljoen jaar”. Roemenië en Bulgarije moeten uit de Unie. Europese samenwerking moeten worden beperkt tot economisch en monetair beleid. „Je kunt prima afspraken vastleggen in verdragen, dan heeft elk parlement een vetorecht.”

Zo neemt de PVV het stokje van de SP over als de meest eurosceptische partij van Nederland. D66-lijsttrekker Sophie in ’t Veld denkt dat de verkiezingscampagne nu nog meer zal gaan over wel of geen EU en minder over concrete onderwerpen. „Het speelveld was al gepolariseerd, met de PVV erbij wordt dat nog erger. De negatieve of positieve grondhouding tegenover Europa komt nog duidelijker ter discussie te staan. Ja of nee tegen Europa? Die vraag kunnen kiezers straks beantwoorden.”

D66 is volgens haar de partij die het meest pro-Europees is en zal daarom ook relatief weinig last hebben van de PVV. Maar kan ze net als Alexander Pechtold in Den Haag niet juist profiteren van het debat met de PVV? „Zonder Wilders geen Pechtold”, zegt Wilders daar wel eens grappend over. In ’t Veld: „Daar geloof ik niet zo in. Ook zonder Wilders heeft Pechtold een goed verhaal. Wilders staat wel symbool voor een bepaald klimaat: een klimaat van xenofobie. Dan valt een ander geluid, ons geluid, meer op.”

PvdA-lijsttrekker Thijs Berman denkt dat met de PVV de vraag „wat voor een soort Europa we willen” alleen maar duidelijker naar voren zal komen. „Wordt het een Europa waarin werknemers centraal staan, of niet? Een Europa dat met zijn energievoorziening afhankelijk wordt van Poetin of een Europa dat investeert in duurzame energie? Versterken we de antidiscriminatiewetgeving of laten we landen hun gang maar gaan? Dat soort vragen zullen we tijdens de campagne moeten beantwoorden. Ik zie uit naar een debat met de PVV.”

CDA-lijsttrekker Wim van de Camp vraagt zich vooral af of de campagne beter wordt met de PVV. „Als de PVV zich ver buiten het politieke spectrum begeeft, dan weet ik niet of dat goed is voor de campagne. Europa is complex. Kijk naar het conflict in Georgië, of het gasconflict met Oekraïne en Rusland. Als ze alleen maar gaan shockeren, dan voel ik me daar niet happy bij.”

De partij die op voorhand het meest last lijkt te krijgen van de PVV is de VVD. Die partij is vaak ook weinig enthousiast over de Europese Unie en zoekt de stem van de rechtse kiezer. Maar Hans van Baalen vreest de PVV in het geheel niet, zegt hij. „Wij zijn eurorealisten. Zonder een interne Europese markt zou onze welvaart 20 procent lager zijn, is wel eens berekend. Dat is heel wat meer dan die 4 miljard die Wilders terug wil. En wil hij ook geen Europees toezicht op de banken, en dus nog eens zo’n crisis meemaken? Wij zitten in een heel ander vaarwater. Dat zullen we duidelijk maken.”

Van Baalen wil ook graag over het voetlicht brengen dat de PVV in het Europarlement maar weinig invloed zal hebben, omdat de partij niet bij een grote fractie zal horen. Zo is de PvdA aangesloten bij de Europese socialisten PES, het CDA bij de EVP en VVD en D66 bij de liberale partijen, verenigd in de ELDR. „De PVV komt met één, twee of drie personen in het parlement, als zelfstandige fractie. Dan heb je nul invloed. Dan kun je echt niets betekenen voor de hardwerkende Nederlander.”