Salih schreeuwde het uit

Tayyib Salih was een van de bekendste Arabische schrijvers. Zijn werk werd in Soedan verboden vanwege de seksscènes.

De Soedanese schrijver Tayyib Salih is gisterochtend in Londen op 80-jarige leeftijd overleden. Salih was een van de bekendste en meest vertaalde Arabische schrijvers werd bekend door de roman Seizoen van de trek naar het noorden uit 1966. Het boek werd in 2001 door de Arabische Literaire Academie in Damascus uitgeroepen tot ‘belangrijkste Arabische roman van de twintigste eeuw’.

In de roman raakt een na zijn studietijd in Londen naar een Soedanees dorpje aan de Nijl teruggekeerde jongeman verloren tussen de plaatselijke cultuur en zijn herinneringen aan zijn verblijf in Europa. Wegens de seksscènes werd het boek in de jaren negentig door het islamitische regime in Soedan verboden. Dat verbod ontlokte de auteur zelf de opmerking dat „de stal op slot was gedaan, maar dat het paard al was ontsnapt.”

Salih was toen immers al beroemd – en zijn boek over de hele wereld vertaald. „Ik beschreef de relatie tussen Oost en West als hoofdzakelijk een van conflicten”, zei Salih over zijn roman. „Daarvoor was er vooral in romantische termen over geschreven.”

Seizoen van de trek naar het Noorden had grote invloed op Arabische intellectuelen, maar ook op westerse schrijvers, zoals de Vlaamse Lieve Joris. „Ik herinner me de roman als een openbaring”, schreef zij afgelopen herfst in deze krant, „hier was een gekoloniseerde die terugpraatte, wat zeg ik, hij schreeuwde het uit.”

Salih werd in 1929 in al-Dabba in Noord-Soedan geboren in een familie van boeren en geestelijken. Hij werkte even als leraar, studeerde landbouwkunde in Khartoum, maar vertrok vervolgens naar Londen om daar internationale betrekkingen te studeren. Zijn ervaringen in die stad vormden ongetwijfeld deels de basis van Seizoen van de trek naar het noorden, al wimpelde Salih vragen over het autobiografische karakter van de roman doorgaans af. Hij bracht een groot deel van zijn leven in Europa door, werkte lang voor de BBC, maar ook voor Unesco en het Ministerie van Informatie in Qatar.

Behalve de roman die hem beroemd maakte, schreef hij een groot aantal korte verhalen en de roman Urs al-zayn (De bruiloft van Zain), die ook werd verfilmd. Van Seizoen van de trek naar het Noorden verscheen twee maanden geleden een nieuwe Nederlandse uitgave.

Lees Lieve Joris over onder anderen Tayyib Salih op nrcboeken.nl