Boe-geroep voor Klaus in het hol van de leeuw

De eurosceptische president van Tsjechië Václav Klaus sprak vandaag het Europees Parlement toe en ging de confrontatie niet uit de weg.

De goede manieren worden vanmorgen even vergeten in het Europees Parlement. Halverwege de toespraak van de Tsjechische president Václav Klaus kan Jo Leinen, een vooraanstaande Duitse Europarlementariër, het niet langer aanhoren. Hij staat op, maakt een wegwerpgebaar, en loopt boos weg. Een groep collega’s volgt hem, al boeroepend.

De president van Tsjechië, op dit moment voorzitter van de Europese Unie, heeft net gesproken over de afstand tussen burgers in de EU en hun vertegenwoordigers. Die is te groot, vindt hij. ,,Er wordt besloten over de hoofden van mensen heen.”

Het gebeurt regelmatig dat een staatshoofd een toespraak houdt tijdens een plenaire zitting van het Europees Parlement. Parlementariërs zijn daar blij mee. De aandacht voor het bezoek straalt immers ook af op hen. Maar dit is een bezoek met een voorgeschiedenis. In december liep een kennismakingsbezoek tussen Klaus en een groep Europarlementariërs al uit op een ruzie. Die namen het hem onder meer kwalijk dat hij tijdens het EU-voorzitterschap van Tsjechië weigert een Europese vlag te laten wapperen aan de Praagse burcht, zijn residentie.

Klaus geldt als euroscepticus, al ontkent hij dat zelf. Hij is in ieder geval tegen het nieuwe verdrag van Lissabon. De meeste Europarlementariërs zijn daar juist voorstander van. Ze krijgen er meer macht door, bijvoorbeeld op het terrein van landbouw en justitie. Het verdrag, dat door de meeste landen al is geratificeerd, moet nu nog worden goedgekeurd door de Tsjechische Senaat. En Václav Klaus moet er zijn handtekening nog onder zetten.

Voordat Klaus het woord krijgt, feliciteert parlementsvoorzitter Hans-Gert Pöttering de president met de ratificatie van het Verdrag van Lissabon door het Tsjechische Lagerhuis. Dat gaf juist gisteren zijn goedkeuring aan het verdrag, dat in de plaats moet komen van de verworpen Europese Grondwet. Dan klinkt de Ode aan de Vreugde, het Europese volkslied. Dat is een van de symbolen uit de Grondwet die werden geschrapt, onder meer op verzoek van Nederland. Het Europees Parlement voerde het uit protest daartegen onlangs weer in.

De toespraak van Klaus is zorgvuldig opgebouwd: na een aantal beleefdheden volgen de kritische opmerkingen elkaar steeds sneller op. Klaus wil heel duidelijk zijn, ,,vooral voor degenen die het niet horen of niet willen horen”, zegt hij. ,,Wij zijn ervan overtuigd dat er in ons land geen alternatief is voor het lidmaatschap van de EU.”

En dan richt Klaus zich nog directer tegen de Europarlementariërs. ,,Bent u er echt van overtuigd, als u besluiten neemt, dat die besluiten door ú moeten worden genomen? Kunnen ze niet worden genomen in de hoofdsteden, dichter bij de burgers?”

Het Europa van Klaus is vooral gebaseerd op de vrij markt. En op het vrije woord. Wat hij doet is vloeken in de kerk, en dat weet hij. „In een normaal parlementair systeem is er een deel dat de regering steunt en een deel dat oppositie voert”, zegt hij. ,,Hier is er geen alternatief. Mensen die andere ideeën hebben worden bestempeld als vijanden van Europese integratie. In Tsjechië hebben we de bittere les geleerd dat er zonder oppositie geen vrijheid kan zijn. Er moeten alternatieven zijn.” Hierna neemt het rumoer toe.

Klaus wekte de afgelopen maanden in Brussel ook irritatie door openlijk contacten te onderhouden met de Ierse zakenman Declan Ganley. Die leidde vorig jaar een campagne tegen het Verdrag van Lissabon, dat door de Ieren in een referendum werd verworpen. De Ieren spreken zich waarschijnlijk dit najaar opnieuw in een referendum uit over dat verdrag.

Omdat de toekomst van het verdrag daardoor voorlopig nog onzeker is, zijn veel Europarlementariërs bang dat de Europese verkiezingen in juni een soort referendum over Europa en dat ‘Lissabon’ worden. Die angst wordt nog versterkt doordat Declan Ganley werkt aan een pan-Europese partij waarmee hij wil meedoen aan de verkiezingen. Ganley zat vanmorgen op de publieke tribune in het Europees Parlement, luidt applaudisserend voor Václav Klaus.

Na de toespraak van Klaus nam parlementsvoorzitter Pöttering nog even het woord. ,,Godzijdank leven we in Europa in een democratie waarbinnen iedereen zijn mening mag geven”, zei hij. ,,Zoals in elke familie verschillen we binnen de Europese familie van mening.” En toen pleitte hij nog een keer voor het Verdrag van Lissabon. De Europarlementariërs die in de zaal waren gebleven – de meesten – reageerden daarop met een luid applaus.