VSB-fonds gaat terug naar de wortels en schrapt de natuur

Het VSB-fonds heeft geen geld meer voor de natuur en voor cultuurhistorie. Een lange reeks projecten is de dupe. „Buitengewoon sneu.”

Enkele honderden projecten op het gebied van natuur en cultuurhistorie gaat niet door of worden bedreigd wegens het wegvallen van steun van het VSB-fonds. In totaal verdwijnt ongeveer 8 miljoen euro aan projectgelden. Plus een onbekend bedrag van onder meer ministeries en de EU, die subsidies afhankelijk stellen van andere steun.

De afgelopen dagen kregen veel organisaties te horen dat de geldkraan dichtgaat. „We hebben met de spreekwoordelijke samengeknepen billen afgewacht hoe de keuze zou uitvallen. Inmiddels is duidelijk dat er geen geld meer gaat naar natuur en milieu. Dat heeft een behoorlijke impact”, zegt Hank Bartelink, directeur van de provinciale Landschappen. De Landschappen kregen gemiddeld zo’n 2 miljoen per jaar, plus incidentele bijdragen. Enkele voorbeelden zijn de restauratie van een potstal in het Noord-Hollandse Ilperveld, de aanleg van een gesteentetuin in Flevoland, de inrichting van de Sophiapolder bij Hendrik Ido Ambacht tot natuureiland, de restauratie van het Gelderse kasteel Cannenburgh in Vaassen en de aanleg van een groene corridor bij Eindhoven. „Veel van deze projecten zijn gebaseerd op co-financiering, dus het is de vraag wat de andere financiers nu gaan doen”, zegt Bartelink.

Het VSB-fonds wilde met het besluit „terug naar de roots” van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, waaruit het fonds is voortgekomen. Woordvoerder Chris Roelen: „Omdat ons donatievolume drastisch is teruggelopen, moesten wij de kaasschaaf hanteren óf fundamentele keuzes maken. Het is het laatste geworden. Natuur en milieu is een beleidsterrein dat net iets minder dicht ligt bij onze oorspronkelijke doelstellingen, de ontwikkeling en beschaving van gewone mensen.”

Het VSB-fonds moet 33 van de 68 medewerkers ontslaan. Het fonds heeft veel „vernieuwende” projecten gesteund, zoals van de Stichting wAarde, een denktank binnen de natuurbeweging. Jaarlijks ontving de stichting ongeveer een ton van het fonds, eenderde van alle inkomsten. Directeur Thomas van Slobbe: „Ons doel is de natuur, niet ons eigen overleven. Maar ik vraag me wel af hoe het met onze continuïteit over een paar jaar gesteld zal zijn.” Het geld werd gebruikt voor projecten als het versterken van de relatie met de natuur bij hangjongeren. „Projecten waarbij geen garantie op succes is.” Ook een „innovatieve natuurorganisatie” als de stichting Ark wordt hard geraakt. „Een grote aderlating”, aldus een woordvoerder. „Maar we gaan optimistisch op zoek naar nieuwe partners”.

Slachtoffer van de bezuiniging is ook de Stichting tot Behoud van Particuliere Historische Buitenplaatsen in Nederland. Die was bezig met het voorbereiden van grootse opknapbeurten van enkele buitenplaatsen, waarbij jaarlijks „tussen de 2 en 7 miljoen” beschikbaar zou komen. „Buitengewoon sneu”, noemt algemeen directeur Hein Krantz dat de meeste projecten nu niet door kunnen gaan. „Temeer daar ook het ministerie van LNV al had besloten de jaarlijkse subsidie te schrappen.” Die bedraagt ruim 2 miljoen euro.

Ook de Stichting Natuur en Milieu moet een veer laten. De organisatie kreeg vorig jaar een kwart miljoen, voor een project Zeekracht en een film voor basisscholen. Dat de steun wegvalt is „heel erg jammer”, zegt directeur Mirjam de Rijk.

Directeur Van Slobbe van stichting wAarde ziet ziet nog wel een lichtpuntje: „De recessie kan een positieve invloed hebben op de beleving van de natuur. Er is sprake van begeerte en overconsumptie geweest. Door de crisis komen mensen misschien meer in balans met de natuur en met zichzelf.”

Veel natuurorganisaties zijn nog wél geholpen met donaties van de Postcode Loterij. Die gaf vorig jaar 77 miljoen euro aan verschillende organisaties. Van de kredietcrisis, zegt een woordvoerder, „merken wij nog weinig”.