Oude ontslagregeling blijft praktijk

Sinds dit jaar geldt de nieuwe formule van de kantonrechters voor ontslag. Dus is het theoretisch goedkoper om personeel te ontslaan. De praktijk blijkt anders.

Ze zijn er zelf ook door verrast, bij FNV Bondgenoten. Van de 19 bedrijven waarmee de bond sinds november vorig jaar een sociaal plan heeft afgesproken, gaan 17 nog uit van een ontslagvergoeding op basis van de oude kantonrechtersformule. Terwijl het gaat om regelingen die pas ingaan na 1 januari, de datum waarop officieel de nieuwe kantonrechtersformule inging.

„We hebben van meet af aan gezegd: bij de vorming van nieuwe sociaal plannen zetten we in op een ontslagvergoeding op basis van de oude regeling”, zegt Marian Mons, juridisch adviseur bij vakbond FNV Bondgenoten. „Dat is tot nu toe heel goed gelukt.”

De nieuwe formule werd eind vorig jaar in het leven geroepen door de Kring van Kantonrechters, mede op aandringen van werkgeversorganisaties die de hoge ontslagkosten wilden drukken. Een van de redenen dat de kantonrechters hiervoor zwichtten, was de krapte op de arbeidsmarkt. Ontslagen werknemers, zo redeneerden de rechters, hebben heel goede kans om snel een nieuwe baan te vinden en kunnen dus wel met wat minder geld toe.

Werknemersorganisaties waren van meet af aan tegen deze versobering. „Wij vonden het helemaal niks”, zegt Mons van FNV. „De nieuwe formule is te karig. Bovendien is de arbeidsmarkt intussen niet meer krap te noemen en is het moeilijker voor ontslagen werknemers om een baan te vinden.”

De vakbond heeft het tij mee, zo blijkt uit de cijfers. Werkgevers gaan in veel gevallen vrijwillig, of na lichte aandrang van de bonden akkoord met een ontslagvergoeding op basis van de oude formule. Mons: „Waarschijnlijk deels omdat het om reorganisaties gaat die al voor 1 januari speelden. Maar we sluiten ook nieuwe regelingen af op grond van de oude formule. Bij Silvo wordt bijvoorbeeld tot maart 2012 de oude formule gehanteerd.”

Een ander voorbeeld is Fortis Bank Nederland: in de nieuwe cao voor 2009 werd afgesproken dat de bank de oude ontslagvergoeding hanteert. Ook gaat de bank niet mee met het voorstel van minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken, CDA) om werknemers die meer verdienen dan 75.000 euro maximaal een jaarsalaris mee te geven.

Vrachtwagenfabrikant DAF bereikte vorige week een principeakkoord met de bonden voor een sociaal plan. Ook op basis van de oude kantonrechtersformule. De vergoeding wordt weliswaar berekend met de nieuwe formule, maar DAF vult het bedrag aan tot het niveau van de oude regeling.

Dat is precies wat chipmaker NXP in Nijmegen gaat doen voor zijn boventallige werknemers. „Enerzijds omdat we altijd goed voor onze mensen willen zorgen”, zegt Fred Rausch, directeur NXP Nederland. „Anderzijds omdat er weliswaar een nieuwe formule is, maar er nog geen jurisprudentie. Er is bovendien nog geen maatschappelijk draagvlak voor.”

Werkgeversvereniging VNO-NCW noemt het bij monde van de woordvoerder „schandelijk” dat de bonden proberen onderuit te halen wat de kantonrechters maatschappelijk aanvaardbaar achten. „Bij de bonden is blijkbaar nog niet doorgedrongen dat het gaat om ondernemingen die door het barre economische tij met de rug tegen de muur staan.”

Datzelfde economisch tij zal er waarschijnlijk voor zorgen dat het aantal ontslagvergoedingen op basis van de nieuwe formule zal toenemen. Simpelweg omdat het anders te veel geld kost. „We houden rekening met die mogelijkheid”, zegt FNV’er Mons. „Maar wij blijven inzetten op handhaving van de oude formule.”

Bij NXP wordt in juni weer een nieuw sociaal plan afgesproken en dan zal de chipfabrikant zich minder vrijgevig tonen, zegt directeur Rausch. „We zijn Sinterklaas niet. We zullen ons aanpassen aan de tijdgeest. De compensatie die we nu nog bieden, zal dan naar beneden worden bijgesteld.”

De vraag is of het anders is bij de individuele ontslagen. De Raad voor de rechtspraak heeft er nog weinig zicht op hoe vaak kantonrechters de nieuwe formule hanteren in individuele gevallen. Voor zover bekend is in slechts één ontslagzaak expliciet gekozen voor een ontslagvergoeding op basis van de nieuwe formule. Het ging hier om een zitting van de kantonrechter in Amsterdam op 30 januari waarin de arbeidsovereenkomst van een vrachtwagenchauffeur werd ontbonden. Hij had gevraagd om een vergoeding op basis van de oude formule, maar moest genoegen nemen met een lager bedrag.