Na je dood leeft je digitale ik voort

Wat gebeurt er met je online identiteit als je doodgaat? Daarover gaat de expositie Ik R.I.P in Amsterdam.

De expositie geeft geen antwoorden, maar het is een interessante vraag.

Stel, je bent nietsvermoedend op Hyves aan het ronddolen en plots krijg je de mededeling ‘Vandaag: Kevin is jarig!!’. Je schrikt, want Kevin is al twee jaar dood.

Of neem Skype. Ook dat programma geeft wel eens de melding dat overleden personen online zijn. In dat geval heeft iemand voor zijn dood het programma zo ingesteld dat het automatisch onder zijn naam inlogt als de computer aangaat. Zijn digibetische vader of moeder kan daar weinig aan veranderen.

Het heeft iets griezeligs. Als je van tevoren geen actie onderneemt, kun je online blijven voortbestaan. En aangezien steeds meer vaders, moeders, opa’s en oma’s inmiddels ook de weg weten op Facebook zullen situaties als deze steeds vaker voorkomen. Bijna altijd blijven profielen van overleden mensen levenloos op het internet rondhangen. Het kan daarom verstandig zijn om na te denken over je online activiteiten.

Stervensbegeleider Marjan Tresfon zou het goed vinden als mensen aan hun vrienden of familie kenbaar maken wat ze willen dat er met hun profiel gebeurt in geval van overlijden. „Net als bij een donorcodicil. Dat geeft duidelijkheid. Maar ik merk dat veel mensen dit soort vraagstukken uit de weg gaan.”

Bij drie van de belangrijkste sociale netwerken in Nederland – Hyves, MySpace en het snel aan populariteit winnende Facebook – worden de beslissingen over het voortbestaan van een zombieprofiel per geval genomen. Hoite Polkamp, voormalig content manager van het onlangs opgeheven MySpace Benelux-kantoor: „Nabestaanden kunnen contact opnemen met MySpace om het profiel te laten verwijderen. Als dit niet gebeurt, blijft het bestaan. De gebruiker kan moeilijk kiezen wat hij wil, want die is dan al overleden, lijkt mij.”

De Amerikaanse Elizabeth Linder van Facebook legt het beleid als volgt uit: „Als we horen dat een van onze gebruikers is overleden, zetten we het profiel op een herdenkingsstand. Eerst onderzoeken we of de dood wel echt is, door contact op te nemen met de gemeente waar de betreffende persoon woonde, of een overlijdensakte aan te vragen. Bepaalde secties van het profiel verbergen we dan, om zo de privacy van de overledene te beschermen. Het gaat daarbij om de status van de gebruiker en van welke groepen hij of zij lid was. Ook worden de privacyinstellingen automatisch gezet op ‘Only Friends’, zodat alleen vrienden het profiel kunnen zien. Zo hopen we vrienden en familie in staat te stellen om te rouwen over het verlies van hun geliefde.”

Raymond Spanjar, medeoprichter van Hyves: „Het voortbestaan van de hyve is afhankelijk van wat de nabestaanden willen. Het profiel kan verwijderd worden, maar vaak laten de nabestaanden het profiel graag enige tijd staan en fungeert het als condoleanceregister.”

Op verzoek van de nabestaanden willen de sociale netwerken het profiel van de overledene wijzigen of verwijderen. Maar dan is er nog steeds een kans dat je als een zombie blijft leven op het internet. Denk aan e-mailaccounts, nieuwsbrieven en accounts bij webwinkels. Moet iedere profielbezitter zijn wachtwoord aan iemand geven? „Ik gun het mensen om hun wachtwoord voor zichzelf te houden”, zegt stervensbegeleider Marjan Tresfon. „Voor veel mensen zijn sociale netwerken als Hyves juist een plek waar ze zich bloot durven geven en waar ze echt zichzelf zijn. En dat is een plek waar ze dat ook na hun dood nog zijn. Het is juist mooi dat zo’n profiel na overlijden verandert in een condoleanceregister en dat alle nabestaanden de persoon levend houden door berichten achter te laten.”

De bestaande sociale netwerken denken na of ze de gebruiker in staat willen stellen vooraf zelf beslissingen te nemen. „Nu bestaat die functie niet”, zegt Elizabeth Linder van Facebook.

Mediamatic heeft gelijktijdig met de tentoonstelling Ik R.I.P. de website www.ikrip.nl gelanceerd. Daarop kun je aangeven wat je digitale wensen zijn. Raymond Spanjar van Hyves ziet daar wel iets in. „We vinden het een erg goed idee dat hyvers zelf kunnen beslissen wat er met hun profiel gebeurt na overlijden.”